Πληροφορίες : Η φύση τους και μια προσπάθεια ελληνικής ορολογίας. Κωνσταντίνος Νιζάμης, Ερευνητής του ΙΔΙΣ

Όπως υποστηρίζουν πολλοί επιφανείς μελετητές των Διεθνών Σχέσεων, υπάρχει ένα ιδιαίτερο πεδίο σε αυτές, που μέχρι σήμερα δεν έχει μελετηθεί διεξοδικά και δεν έχει διατυπωθεί μια συνεκτική επιστημονική θεωρία, που να μπορεί να το εξηγήσει, να το περιγράψει και να το διασυνδέσει με τις υπάρχουσες θεωρίες Διεθνών Σχέσεων. Το πεδίο αυτό, είναι το πεδίο των σπουδών πληροφόρησης, η αφανής πλευρά όπως λέγεται των Διεθνών Σχέσεων.[1] Εάν έτσι έχουν τα πράγματα στις Αγγλοσαξωνικές χώρες, με μια ογκώδη και συνεχώς επεκτεινόμενη, υψηλού επιπέδου πανεπιστημιακή βιβλιογραφία και πολυάριθμα πλέον προγράμματα, τόσο προπτυχιακών όσο και μεταπτυχιακών σπουδών, στην χώρα μας, η διαπίστωση αυτή ισχύει ακόμη περισσότερο, αφού τόσο η σχετική ελληνική βιβλιογραφία είναι εξαιρετικά περιορισμένη, και ακόμα, εξόσον γνωρίζουμε, τόσο στα Ελληνικά Δημόσια Πανεπιστήμια αλλά και στα Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, – πράγμα μάλλον αποθαρρυντικό- δεν υπάρχουν μαθήματα εστιασμένα στις πληροφορίες. Όλη λοιπόν, η σχετική πανεπιστημιακή βιβλιογραφία επί του συγκεκριμένου αντικειμένου, είναι ως επί το πλείστον αγγλική, με εξαίρεση δύο υψηλού επιπέδου εγχειρίδια[2], που αφορούν και αναλύουν συγκεκριμένες πτυχές του φαινομένου της πληροφόρησης. Δεν υπάρχει όμως ένα εξειδικευμένο ελληνικό εγχειρίδιο πανεπιστημιακών προδιαγραφών, που θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως βασικό εισαγωγικό εργαλείο, στις βασικές έννοιες της κατεύθυνσης αυτής των Διεθνών Σχέσεων.

Το παρόν άρθρο, ελπίζω να αποτελέσει μια μικρή συμβολή, στην ελληνική βιβλιογραφία, και σε αυτό θα μας απασχολήσει το θέμα της ορολογίας στον τομέα της πληροφόρησης και της απόδοσης των καθιερωμένων βασικών αγγλικών όρων και εννοιών, των σπουδών πληροφόρησης, στην ελληνική γλώσσα, ενώ παράλληλα, βασιζόμενοι στην διεθνή βιβλιογραφία θα προσπαθήσουμε να διατυπώσουμε έναν ορισμό της έννοιας της πληροφόρησης. Παράλληλα, θα αναδείξουμε δύο παλαιότερα ελληνικά κείμενα ,που αφορούν στην πληροφόρηση και τα οποία καταδεικνύουν την συνεχή προσπάθεια του Ελληνικού Στρατού, να βρίσκεται στην πρωτοπορία των διεθνών εξελίξεων.

Η ανάγκη ενός ορισμού των βασικών εννοιών της πληροφόρησης αλλά και της ίδιας της έννοιας της πληροφόρησης, θεωρούμε ότι αποτελεί προτεραιότητα, σε ένα πεδίο που κατατρύχεται απο στερέοτυπα, ιδεοληψίες και καθιερωμένες αντιλήψεις, και τα οποία καλλιεργούνται και αναπαράγονται μέσω της μαζικής κουλτούρας. Ένας ορισμός, θα απαλλάξει το πεδίο απο τα στερεότυπα που καλλιεργούνται απο τις ταινίες του Hollywood και την ταύτιση μιας επίσημης κρατικής δραστηριότητας (μυστικής μεν, αλλά πάντοτε επίσημης και διεξαγόμενης, όπως ορίζουν οι νόμοι κάθε κράτους) με αλλόκοτες θεωρίες συνωμοσίας. Πολύ δε περισσότερο, που χωρίς μια συνεκτική θεωρία που να καθορίζει, πως είναι τα πράγματα, δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε το πως θα πρέπει να είναι, πως δηλαδή θα πρέπει να λειτουργεί ιδεατά, ο τομέας που ερευνούμε, ώστε να είναι επιτυχημένος στην αποστολή του. Στην σύγχρονη εποχή, όπου οι απειλές που αντιμετωπίζει ένα σύγχρονο κράτος, δεν περιορίζονται στην κλασσική έννοια της στρατιωτικής ασφάλειας, αλλά εκτείνονται πολύ περισσότερο και αφορούν κάθε κλάδο της δραστηριότητάς του, (οικονομική, πολιτική, διπλωματική, βιομηχανική, εμπορική κλπ), η δημιουργία μιας συνεκτικής θεωρίας περί των πληροφοριών, ο ορισμός των βασικών εννοιών και η έναρξη και ο εμπλουτισμός της συζήτησης γύρω απο αυτήν αποκτά εξαιρετική σημασία.

Βεβαίως, ο πρώτος θεσμός του ελληνικού κράτους που ασχολήθηκε απο πολύ νωρίς με τις πληροφορίες και την αξιοποίησή τους ήταν ο Ελληνικός Στρατός. Όντας αναγκασμένος, να επιχειρεί εναντίον υπέρτερων αριθμητικά αντιπάλων, ήταν πάντοτε στην πρωτοπορία των εξελίξεων, όσον αφορά στην στρατιωτική τέχνη, παρακολουθώντας στενά τις διεθνείς τάσεις και αναπτύσσοντας παράλληλα με τις κύριες δυνατότητες ενός στρατεύματος, εκείνες τις ικανότητες, που πλέον αποκαλούνται πολλαπλασιαστές δύναμης και που σε αποφασιστικές στιγμές, μπορούν να προσδώσουν την κρίσιμη εκείνη δυναμική που οδηγεί στην νίκη. Έτσι, ήδη απο το 1930, στην μεγάλη Στρατιωτική και Ναυτική εγκυκλοπαίδεια που εκδίδει το Υπουργείο Στρατιωτικών και το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού , περιέχεται ένα εξαιρετικό άρθρο που αφορά στις στρατιωτικές πληροφορίες και στην οργάνωση, την αποστολή και τον τρόπο λειτουργίας των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών. Παρότι η ηλικία του άρθρου φαίνεται, υπάρχουν αρκετά τμήματα του άρθρου, που θα μπορούσαν άνετα να ενσωματωθούν σε μια σύγχρονη μελέτη.

Ο πρώτος λοιπόν ορισμός των πληροφοριών, σε ελληνικό εγχειρίδιο είναι ο εξής :

«Πληροφορίαι (περί του εχθρού). Πάν έγγραφον, πάν γεγονός, πάσα παρατήρησις, οιασδήποτε φύσεως , δυναμένη να συντελέσει εις την γνώσιν του εχθρού και του θεάτρου των επιχειρήσεων, αποτελεί πληροφορία περί του εχθρού. Κατά την διάρκεια του πολέμου, εις εκ των σπουδαιοτέρων παραγόντων, επί των οποίων δέον να βασίζηται ο ηγήτωρ στρατεύματος τινός, προκειμένου να συλλάβη το σχέδιον του ενεργείας και να λάβει την σχετικήν απόφασιν, είναι αι πληροφορίαι περί του εχθρού, τουτέστιν περί των δυνάμεών του, της διατάξεώς του, της τηρουμένης υπ’αυτου στάσεως (αμυντική ή επιθετική), των δυνατοτήτων αυτού, του ηθικού του, των πιθανών προθέσεών του εξαγομένων εξ ορισμένων ενδείξεων και ενεργειών του κλπ.».[3]

Εάν συγκρίνουμε τον ορισμό αυτόν με τον αντίστοιχο σύγχρονο ορισμό, όπως καταγράφεται στο Λεξικό Στρατιωτικών και Σχετιζομένων όρων του Αμερικανικού Υπουργείου Αμυνας:

Πληροφορίες . 1.Το προιόν που προκύπτει απο την συλλογή, την επεξεργασία την ενσωμάτωση, την αξιολόγηση, την ανάλυση και την ερμηνεία των διαθέσιμων ειδήσεων που αφορούν σε ξένα έθνη, εχθρικές ή δυνητικά εχθρικές δυνάμεις ή στοιχεία ή περιοχές πραγματικών ή δυνητικών επιχειρήσεων. 2.Οι δραστηριότητες δια των οποίων παράγεται το προιόν αυτό. 3. Οι οργανισμοί που εμπλέκονται σε αυτές τις δραστηριοτητες. (JP 2-0)[4]

 

παρατηρούμε τα εξής: καταρχάς, ενώ οι πληροφορίες στον ορισμό του μεσοπολέμου, αφορούν έγγραφα, γεγονότα και παρατηρήσεις επί του εχθρού, στον σύγχρονο ορισμό μιλάμε για κάτι διαφορετικό. Μιλάμε, για προϊόν που προκύπτει απο την επεξεργασία όλων αυτών (των εγγράφων, γεγονότων και παρατηρήσεων επί του εχθρού), για τα οποία χρησιμοποιείται για να τα περιγράψει ο όρος information. Στην ελληνική γλώσσα βέβαια, οι δύο όροι στις πλείστες των περιπτώσεων μεταφράζονται με την ίδια λέξη : πληροφορίες. Σε αυτό όμως θα επανέλθουμε, ενώ το δεύτερο που παρατηρούμε είναι η πολυσημία της λέξης intelligence, ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να σημαίνει, το πληροφοριακό προϊόν, την διαδικασία που οδηγεί στην παραγωγή του, και τους οργανισμούς που παράγουν πληροφοριακά προϊόντα, διαμέσου των διαδικασιών αυτών. Παρότι, ο αρχικός ορισμός της Μεγάλης Στρατιωτικής και Ναυτικής Εγκυκλοπαίδεια, εδώ φαίνεται να χωλαίνει, ωστόσο στην ανάλυση του άρθρου, τόσο η διαδικασία παραγωγής πληροφοριακού προϊόντος, όσο και η φύση και ο ρόλος των υπηρεσιών πληροφοριών αναλύονται επαρκώς. Το σχετικό απόσπασμα για τις υπηρεσίες πληροφοριών έχει ως κάτωθι :

Η υπηρεσία πληροφοριών στρατού τινός, λειτουργεί απο του καιρού της ειρήνης, αποτελούσα ένα των κυριοτέρων κλάδων της υπηρεσίας των επιτελείων και διεξαγόμενη υπό του επιτελικού γραφείου. Αύτη σκοπεί αφ’ενος μεν την σπουδήν των εχθρικών στρατευμάτων και των διαφόρων πιθανών θεάτρων επιχειρήσεων και αφ’ετέρου την προπαρασκευήν της υπηρεσίας πληροφοριών δια την περίοδο πολέμου. Παρακολουθεί συνεχώς την πολιτικήν, οικονομικήν, βιομηχανικήν, συγκοινωνιακήν κατάστασιν των σχετικών κρατών, την οργάνωσιν του στρατού των ειρήνης, το πολεμικό των δόγμα, την ικανότητα των κυριοτέρων στρατιωτικών των αρχηγών και προσπαθεί να συλλέξη παν στοιχείον και περί της οργανώσεως του στρατού των εκστρατείας, ως και περί των πολεμικών των σχεδίων ή απλώς, ως προς τα τελευταία, να εξαγάγη εξ ορισμένων ενδείξεων συμπεράσματα κατά το μάλλον και ήττον ασφαλή.

Βλέπουμε λοιπόν, ότι παρότι δεν ορίζεται ρητά το πληροφοριακό προϊόν όπως στον σύγχρονο ορισμό, εμμέσως προσδιορίζεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, εφόσον οι υπηρεσίες πληροφοριών δια του έργου τους συλλέγουν πάν στοιχείον για να εξαγάγουν συμπεράσματα κατά το μάλλον και ήττον ασφαλή. Πέραν του πληροφοριακού προϊόντος, στο άρθρο περιγράφεται με ενάργεια και ένα βασικό χαρακτηριστικό των πληροφοριακών προϊόντων. Συγκεκριμένα, τα πληροφοριακά προϊόντα αποτελούν πάντοτε μια κατά το δυνατόν (κατά το μάλλον και ήττον) προσέγγιση της αλήθειας και ποτέ ολόκληρη την αλήθεια. Ενα πληροφοριακό προϊόν, μπορεί να περιγράψει τον πιθανότερο τρόπο δράσης του εχθρού, να καταγράψει μια εκτίμηση αλλά ποτέ δεν θα διεκδικήσει δάφνες απόλυτης ενόρασης και ακριβούς πρόβλεψης. Η ανάλυση πληροφοριών παρότι επωφελείται απο την συνδρομή των κοινωνικών επιστημών, παραμένει και σε ένα μεγάλο βαθμό, τέχνη.

Είναι καιρός ωστόσο να επανέλθουμε, στους δύο όρους που μας απασχόλησαν νωρίτερα δηλαδή στους information και intelligence. Είδαμε, ότι στην αγγλική γλώσσα οι δύο όροι χρησιμοποιούνται κατά απολύτως διακριτό τρόπο. Η λέξη information σημαίνει έγγραφον, πάν γεγονός, πάσα παρατήρησις, οιασδήποτε φύσεως, τα οποία συλλέγονται και μέσω μιας διαδικασίας που εκτελείται απο εξειδικευμένες υπηρεσίες, μετατρέπονται σε intelligence, σε πληροφορία, σε πληροφοριακό προϊόν. Χωρίς αυτή την διαδικασία, μπορούμε να έχουμε information, ωστόσο δεν θα έχουμε intelligence. Και εδώ, παρότι στην Μεγάλη Στρατιωτική και Ναυτική Εγκυκλοπαίδεια, δεν καταγράφεται ρητά αυτή η διάκριση, έμμεσα στο λήμμα Ερμηνεία Πληροφοριών, αυτή η βασική αρχή καταγράφεται όπως περίπου και στην σύγχρονη βιβλιογραφία.

Ερμηνεία Πληροφοριών . Η ενέργεια του προσωπικού της υπηρεσίας πληροφοριών, η συνισταμένη εις το να εξετάζει τας συλλεγόμενας πληροφορίας περί του εχθρού, να συγκρίνει, να συναρμολογή και να παρουσιάζει ταύτας εν συμπεράσματι υπό τύπον εκμεταλλεύσιμον υπό της Διοικήσεως. Αι συλλεγόμεναι πληροφορίαι υπό των οργάνων αναζητήσεως παρουσιάζονται εν αρχή υπό τοιαύτην μορφήν ώστε, ως έχουσιν, είνε σχεδόν άνευ σημασίας.……Η εργασία της ερμηνείας των πληροφορίων απαιτεί προσωπικό εξησκημένον προς τούτο και πλήρες σύστημα ενεργείας, ίνα παρουσιασθώσι πληροφορίαι , εφ ών πράγματι να βασίση η διοίκησις την λήψιν της αποφάσεως της. [5]

Βλέπουμε λοιπόν ότι παρότι χρησιμοποιείται ο όρος πληροφορίες, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε αυτό που αγγλικά αναφέρεται ως information διότι «Αι συλλεγόμεναι πληροφορίαι υπό των οργάνων αναζητήσεως παρουσιάζονται εν αρχή υπό τοιαύτην μορφήν ώστε, ως έχουσιν, είνε σχεδόν άνευ σημασίας» , απαιτείται λοιπόν μια διαδικασία μέρος της οποίας είναι η ερμηνεία, ώστε το συλλεγόμενο υλικό να γίνει πραγματική πληροφορία επί της οποίας, πράγματι να βασίση η διοίκησις την λήψιν της αποφάσεως της».

Η πρώτη και πλέον γνωστή απεικόνιση αυτής της διαδικασίας, είναι ο διάσημος κύκλος των πληροφοριών (Εικόνα 1) [6].

 

Εικόνα 1 Ο Κύκλος των Πληροφοριών.

Η πρακτική αυτή της μετάφρασης των αγγλικών όρων information και intelligence με τον ίδιο ελληνικό όρο «πληροφορία», συνεχίστηκε και στην νεώτερη ελληνική βιβλιογραφία. Η λεπτή ενννοιολογική διάκριση, όταν χρησιμοποιούνταν σε σχέση με τις στρατηγικές σπουδές και τις σπουδές πληροφόρησης, είτε αναλυόταν περιφραστικά είτε και καθόλου, προϋποθέτοντας την προπαίδεια του αναγνώστη σε παρόμοια θέματα. Στην σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία, έχουν γίνει προσπάθειες για την ανάπτυξη μιας ελληνικής ορολογίας στις σπουδές πληροφόρησης, με κυριότερη την μετάφραση της λέξης information ως πληροφορία και της λέξης intelligence ως πληροφόρηση[7]. Παρότι, στα πλαίσια των σπουδών πληροφόρησης θα μπορούσε σε βάθος χρόνου να καθιερωθεί και να λειτουργήσει, η συγκεκριμένη μετάφραση, θεωρούμε ότι πάντοτε η ακαδημαϊκή χρήση θα έβρισκε αντίσκομμα στην καθιερωμένη αντίληψη κι αδιάκριτη χρήση και απόδοση του ίδιου νοήματος των εννοιών πληροφορία και πληροφόρηση. Παράλληλα η ομοιότητα των όρων και η κοινή τους ρίζα, πιθανόν θα δημιουργούσε περισσότερα προβλήματα, τόσο κατά την διδασκαλία των εννοιών αυτών σε νέους σπουδαστές, χωρίς τη απαραίτητη εξοικείωση με το αντικείμενο, όσο και στις μεταφραστικές προσπάθειες ξενόγλωσσων εγχειριδίων. Ένα άλλο πρόβλημα προκύπτει, όταν δούμε τους ορισμούς των δύο λέξεων όπως καταγράφονται στο λεξικό της κοινής νεοελληνικής που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 1998 από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.[8]

πληροφορία η [pliroforía] Ο25 : 1. στοιχείο, μήνυμα (είδηση, ανακοίνωση, δήλωση, αναφορά κτλ.) που περιέχει και μεταδίδει μια γνώση για κπ. ή για κτ.: Εμπιστευτική / αξιόπιστη / ασφαλής / διασταυρωμένη / συγκεχυμένη / ανεπιβεβαίωτη / πολύτιμη ~. Συγκεντρώνω / ανακοινώνω / μεταδίδω / ανταλλάσσω / αποκρύπτω / κατακρατώ πληροφορίες. || (πληθ.) Πληροφορίες, ειδικό γραφείο, τμήμα υπηρεσίας ή επιχείρησης που ενημερώνει το κοινό για θέματα του χώρου στον οποίο είναι εγκατεστημένο. || Εθνική Yπηρεσία Πληροφοριών (ΕYΠ), δημόσια υπηρεσία που συγκεντρώνει στοιχεία χρήσιμα για την ασφάλεια του κράτους. 2α. ποιοτικός συντελεστής, που καθορίζει τη θέση ή την κατάσταση ενός συστήματος ελέγχου. β. (κυβερνητική) το περιεχόμενο ενός μηνύματος, που συντίθεται από σημεία ενός κώδικα: Mεταδίδω / αποθηκεύω / επεξεργάζομαι πληροφορίες. Γενετική ~.[9]

πληροφόρηση η [plirofórisi] Ο33 : η ενέργεια ή το αποτέλεσμα του πληροφορώ, η μετάδοση, παροχή και η απόκτηση, κατοχή πληροφοριών· (πρβ. ενημέρωση): Kαλή / κακή / λεπτομερής / ελλιπής / έγκαιρη / σωστή / λειψή ~. Mονοπωλεί την ~. Tο λάθος οφείλεται σε κακή ~. Mεταδίδω / παρέχω / έχω ~. [λόγ. < ελνστ. πληροφόρη(σις) `ωρίμανση΄ -ση κατά τη σημερ. σημ. του πληροφορώ] [10]

Παράλληλα, στο Λέξικό Μπαμπινιώτη[11], οι αντίστοιχοι ορισμοί έχουν ως εξής :

πληροφόρηση (η) [μτγν.] {-ης κ. -ήσεως | χωρ. πληθ.} η παροχή και η πρόσληψη πληροφοριών (γύρω από πράξεις, ιδέες κ.λπ.): ομάδες | φορείς πληροφόρησης τού κοινού || η καθημερινή | έγκυρη | τακτική | συνεχής ~ || υπεύθυνος για την ~ των δημοσιογράφων || (καταχρ.) έχω επαρκή | ολοκληρωμένη | πλήρη | ελλιπή | εσφαλμένη ~ || οι δημοσιογράφοι πρέπει να παρέχουν αντικειμενική – στο κοινό ΣΥΝ. ενημέρωση.

 

πληροφόρηση – πληροφορίες. Πληροφόρηση είναι η πράξη, η ενέργεια τού να παρέχει ή να παίρνει κανείς πληροφορίες, να ενημερώνει ή να ενημερώνεται για ένα θέμα: Θα υπάρχει καθημερινή πληροφόρηση των δημοσιογράφων για τις εξελίξεις.

Πληροφορίες είναι το προϊόν τής πληροφόρησης, τα γνωστικά στοιχεία που δίνει ή παίρνει κανείς. Δεν είναι ορθή η χρήση τής λ. πληροφόρηση με τη σημ. πληροφορίες (Έχετε πληροφόρηση γι’αυτό το θέμα αντί Έχετε πληροφορίες γι ‘ αυτό το θέμα).

πληροφορία (η) {πληροφοριών} 1. κάθε στοιχείο που έχει ενδιαφέρον για κάποιον, που θα ήθελε κάποιος να το γνωρίζει- ειδικότ. οτιδήποτε ασυνήθιστο, μη κοινότοπο ή προσδοκώμενο λέγεται σε κάποιον: Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών || θα ήθελα μια – παρακαλώ || πληροφορίες καταλόγου Αττικής (υπηρεσία τού Ο.Τ.Ε. που δίνει πληροφορίες για τηλέφωνα που είναι καταχωρισμένα στον τηλεφωνικό κατάλογο Αττικής) ΦΡ. ΣΤΡΑΤ.

[ΕΤΥΜ. μτγν., αρχική σημ. διαβεβαίωση, πεποίθηση, < πληροφορώ (βλ.λ.). Στην Κ.E. απαντά επίσης η σημ. πλήρης επιβεβαίωση, πειστικότητα (πβ. Α’ Θεσσ. 1, 5: το ευαγγέλιον ημών ουκ εγενήθη εις υμάς εν λόγω μόνον άλλα και εν δυνάμει και εν πνεύματι άγίω και [εν] πληροφορία πολλή). Η σημερινή σημ.αποδίδει τα γαλλ. information, renseignement].

Όπως βλέπουμε, ο όρος πληροφορία, στην νέα ελληνική παραμπέμπει σε πράγμα, σε «στοιχείο, μήνυμα (είδηση, ανακοίνωση, δήλωση, αναφορά κτλ.) που περιέχει και μεταδίδει μια γνώση για κπ. ή για κτ.:», ενώ η λέξη πληροφόρηση παραπέμπει σε ενέργεια και αποτέλεσμα «η ενέργεια ή το αποτέλεσμα του πληροφορώ, η μετάδοση, παροχή και η απόκτηση, κατοχή πληροφοριών» και όχι σε πράγμα, σε προιόν. Η νοηματική αυτή διαφορά κάνει ακόμα πιο δύσκολη την υιοθέτηση αυτής της ορολογίας, καθότι οι δύο αγγλικές έννοιες (information – intelligence) που προσπαθούμε να μεταφράσουμε παραπέμπουν και οι δύο σε «πράγματα», τα οποία έχουν κάποια κοινά και κάποια διαφορετικά χαρακτηριστικά, ωστόσο καμία απο τις δύο δεν παραπέμπει σε κάποιας μορφής ενέργεια.

Η εναλλακτική ερμηνεία και μετάφραση των όρων, που θεωρούμε ότι εκφράζει ακριβέστερα την αγγλική ορολογία, η οποία τονίζει την διαφορά των εννοιών καθιστώντας τες άμεσα διακριτές και αναγνωρίσιμες και ως εκ τούτου εύκολα διδάξιμες, αφομοιώσιμες και καταλληλότερες τόσο για χρήση απο την ακαδημαϊκή κοινότητα όσο και απο τους στρατιωτικούς, είναι η εξής  : για την μετάφραση του όρου information προτείνουμε την χρήση του όρου είδηση και για την μετάφραση του όρου intelligence την χρήση του όρου πληροφορία. Τα ζεύγη που προτείνουμε δηλαδή είναι (information – είδηση / intelligence – πληροφορία). Προς ενίσχυση της πρότασής μας , θα παραθέσουμε εδών τον ορισμό της έννοιας είδηση, όπως καταγράφεται στο λεξικό της κοινής νεοελληνικής και στο Λεξικό Μπαμπινιώτη :

είδηση η [íδisi] Ο33 : 1.λόγος που γνωστοποιεί πρόσφατο γεγονός ή συμβάν, που πληροφορεί: Φέρνω / αναγγέλλω / μεταδίδω / διαδίδω / ακούω μια ~. Επιβεβαιώνω / διαψεύδω μια ~. Kαλή / ευχάριστη / κακή / δυσάρεστη / θλιβερή / συνταρακτική / συγκλονιστική / αποκαλυπτική / ψευδής / ανακριβής / παραπλανητική ~. || (ειδικότ., συνήθ. πληθ.) ανακοίνωση των πρόσφατων γεγονότων ή συμβάντων: Tο δελτίο ειδήσεων (ενός ραδιοφωνικού ή τηλεοπτικού σταθμού). Bραδινό / έκτακτο δελτίο ειδήσεων. Tι είπαν οι ειδήσεις, το δελτίο ειδήσεων. Πολιτικές / καλλιτεχνικές / αθλητικές ειδήσεις. Tελευταίες / νεότερες ειδήσεις. Εσωτερικές / εξωτερικές / διεθνείς ειδήσεις. H ~ βγήκε στον αέρα, ανακοινώθηκε από ραδιοφωνικό ή τηλεοπτικό σταθμό. Yπηρεσία ειδήσεων και επικαίρων. Πρακτορείο ειδήσεων. Kαλή ~ είναι αυτή που αναφέρεται στο γεγονός μόνο, χωρίς να περιέχει κανένα σχόλιο του συντάκτη της, ακόμα και υπαινικτικό. (έκφρ.) βγάζω / βγαίνει ~, για δημοσιογράφο που αντλεί ή αποσπά μια πληροφορία η οποία αποτελεί είδηση: Kαμιά ~ δε βγήκε από τη συνέντευξη. 2. (συνήθ. πληθ.) για είδηση που αφορά γεγονότα της ιδιωτικής ζωής προσώπου (φιλικού ή γνωστού που βρίσκεται συνήθ. σε άλλον τόπο)· νέα: Έχω καιρό να μάθω / να πάρω ειδήσεις του. ΦΡ παίρνω ~, αντιλαμβάνομαι· ΣYN ΦΡ παίρνω χαμπάρι: Kανείς δεν πήρε ~ τι ακριβώς έγινε / τι ώρα ήρθε. Mας πήραν ~ την τελευταία στιγμή. || έχω ~, ξέρω, γνωρίζω: ~ δεν έχει απ΄ όσα τον ρωτάς, τίποτα δε γνωρίζει. ειδησούλα η YΠΟKΟΡ.[12]

 

είδηση (η) {-ης κ. -ήσεως | -ήσεις, -ήσεων} 1. (γενικά) ό,τι αναγγέλλεται, οτιδήποτε πληροφορείται (κάποιος): καλή | άσχημη/ ευχάριστη | δυσάρεστη ~ ΣΥΝ. πληροφορία, νέο, (λαϊκ.) χαμπάρι・ ΦΡ.

 

(α) παίρνω είδηση αντιλαμβάνομαι (κάποιον/κάτι): προσπάθησε να κρυφτεί, αλ-λά τον πήραν είδηση || δεν πήρες είδηση ότι παραιτήθηκε η κυβέρνηση; ΣΥΝ. καταλαβαίνω

 

(β) έχω είδηση | ειδήσεις λαμβάνω πληροφορίες, γνωρίζω την κατάσταση και τα νέα (προσώπου που με ενδιαφέρει): είχες καμιά είδηση απ’ τον γυιο σου; ΣΥΝ. μαθαίνω νέα

 

(γ) φέρνω ειδήσεις δίνω πληροφορία | πληροφορίες: τι ειδήσεις μάς έφερες; ΣΥΝ. πληροφορώ, γνωστοποιώ 2. (συνεκδ.) το ίδιο το συμβάν ή το γεγονός για το οποίο γίνεται αναγγελία ή δίδεται πληροφορία 3. (ειδικότ. στον Τύπο) κάθε πληροφορία που ξεχωρίζει από το σύνολο λόγω ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, σπανιότητας ή πρωτοτυπίας και η οποία αξιολογείται ως σημαντική για να ανακοινωθεί στο κοινό: ο αντίκτυπος τής – του θανάτου τής διάσημης ηθοποιού στην κοινή γνώμη ήταν μεγάλος || ευχάριστη | τραγική | ψευδής | συκοφαντική |συνταρακτική | παράδοξη | φρικιαστική | συγκλονιστική | ανησυχητική | ανακριβής | επίκαιρη – || εξωτερικές | εσωτερικές ~ || μεταδίδω | διαψεύδω | λαμβάνω | διοχετεύω | ανακοινώνω | αποκρύπτω | χαλκεύω  επιβεβαιώνω ~ || διασπορά ψευδών ~ ΣΥΝ. νέο・ ΦΡ. (α) ειδήσεις (οι) |[13]

 

‘Οπως παρατηρούμε, αν συγκρίνουμε τους δύο όρους, άμεσα επισημαίνουμε δύο σημαντικές διαφορές, η πληροφορία μεταφέρει γνώση, ενώ η είδηση γνωστοποιεί πρόσφατο γεγονός ή συμβάν. Αυτή, ωστόσο είναι και η χαρακτηριστική διαφορά των όρων information και intelligence, και ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούμε αυτούς τους όρους στις σπουδές πληροφόρησης. Στην αγγλική βιβλιογραφία όταν συζητάμε για information, συζητάμε για λόγο που γνωστοποιεί και πληροφορεί αλλά ωστόσο δεν μεταφέρει πιστοποιημένη γνώση. Οπως αναφέρει ο Michael Warner[14] για όσους εμπλέκονται στην παραγωγή της πληροφορίας, η εξίσωση “intelligence = information” , είναι πολύ αόριστη πολύ «θολή» θα λέγαμε για να παρέξει καθοδήγηση και κατευθυντήριες γραμμές στην εργασία τους. Τα απλά δεδομένα δεν είναι πληροφορία. Χρησιμοποιώντας, ένα εξαιρετικό παράδειγμα, τονίζει ότι παρότι υπάρχει ένας τεράστιος αριθμός ονομάτων στους τηλεφωνικούς καταλόγους, ωστόσο τα περισσότερα απο αυτά κανείς δεν τα αναζητά. Επομένως το τι κάνουν οι επαγγελματίες της πληροφόρησης με τα δεδομένα και τις ειδήσεις είναι που προσθέτει εκείνη την ειδική ποιότητα και βάρος, που τα μετατρέπει σε «πληροφορία». Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα σε αυτό το κομμάτι και η ελληνική ερμηνεία της είδησης, εκεί ως παράδειγμα καταγράφεται «Kαλή ~ είναι αυτή που αναφέρεται στο γεγονός μόνο, χωρίς να περιέχει κανένα σχόλιο του συντάκτη της, ακόμα και υπαινικτικό». Βλέπουμε λοιπόν ότι και στην ελληνική ερμηνεία, αναφέρεται ότι η είδηση, δεν έχει (σύμφωνα με την κοινή αποδοχή), αναλυθεί, δεν έχει προστεθεί η γνώση και η εμπειρία του κατάλληλου και εκπαδευμένου προσωπικού, που θα αλλάξει τη φύση της και θα την μετατρέψει σε κάτι διαφορετικής ποιότητας, δηλαδή σε πληροφορία. Παράλληλα ,στο λεξικό Μπαμπινιώτη, στην ετυμολογία της λέξης πληροφορία, διαβάζουμε ότι σημαίνει την πλήρη επιβεβαίωση, την πειστικότητα όσων μας μεταφέρονται. Η σχέση αυτή, του συνόλου του περιβάλλοντος εντός του οποιου ζούμε, των συγκεκριμένων (ποιοτικά και ποσοτικά) ειδήσεων που επιλέγουμε να συλλέξουμε μέσα απο αυτό και την μετατροπή τους σε πληροφορία, μέσα απο μια διαδικασία επεξεργασίας, ανάλυσης και φιλτραρίσματος, απεικονίζεται στην Εικόνα 2[15].

Ωστόσο, πέρα απο αυτούς τους όρους, που αφορούν την πρώτη ύλη της εργασίας, όλων όσων ασχολούνται με την πληροφόρηση, λείπει ένας γενικότερος όρος που να περιγράφει το σύνολο των δραστηριοτήτων που περιγράφει η αγγλική λέξη «intelligence». Στην αναζήτηση αυτού του όρου θα χρειαστεί να επιστρέψουμε στον ορισμούς με τους οποίους ξεκινήσαμε το δοκίμιό μας. Και οι δύο αυτοί ορισμοί περιγραφουν επαρκώς, την δραστηριότητα που θέλουν να ορίσουν, ωστόσο και οι δύο δημιουργήθηκαν απο στρατιωτικούς οργανισμούς, με συνέπεια να παραβλέπουν ορισμένες πλευρές και χαρακτηριστικά της σύγχρονης φύσης των πληροφοριών. Οι ειδήσεις στην σύγχρονη εποχή δεν συλλέγονται, αναλύονται και χρησιμοποιούνται μόνο απο τις Ενόπλες Δυνάμεις των κρατών , αλλά και απο πολιτικές υπηρεσίες πληροφοριών οι οποίες παρότι συλλέγουν βέβαια και στρατιωτικές ειδήσεις, ασχολούνται με ένα ευρύ φάσμα κρατικών δραστηριοτήτων εχθρικών αλλά και φίλιων, κρατών, οργανώσεων και ατόμων. Επομένως, εάν παραμείνουμε στους δύο πρώτους ορισμούς, μπορεί να παραβλέψουμε το καθοριστικό γεγονός, σχετικά με την φύση και τις δραστηριότητες που αφορούν τις πληροφορίες, δηλαδή ότι στην σύγχρονη εποχή, οι υπηρεσίες που ασχολούνται περισσότερο με αυτές και που είναι το κύριο αντικείμενο της εργασίας τους, δεν είναι στρατιωτικές αλλά πολιτικές υπηρεσίες που οργανώνονται επι τούτου απο τα σύγχρονα κράτη. Η πλέον φημισμένη μυστική υπηρεσία είναι η CIA (Central Intelligence Agency), η οποία ιδρύθηκε μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, για να καλύψει τις ανάγκες σε πληροφορίες των ΗΠΑ, στον περίπλοκο κόσμο του Ψυχρού Πολέμου. Το αρχέτυπο όλων των σύγχρονων μυστικών υπηρεσιών, ιδρύθηκε με τον Νόμο περί Εθνικής Ασφάλειας του 1947 (National Security Act of 1947)[16], ο οποίος βεβαίως έκτοτε έχει τροποποιηθεί αρκετές φορές και ο οποίος περιέχει και έναν ορισμό που καθόριζε το αντικείμενο και τις δραστηριότητες της νέας τότε υπηρεσίας. Όπως αναφέρει,ο Αντιστράτηγος Αναστάσιος Μπάλκος[17]

«Πράγματι,όχι μόνον οι στρατιωτικοί, αλλ’επίσης οι διπλωμάται και οι υπεύθυνοι πολλών άλλων κλάδων της κυβερνητικής μηχανής, ευρίσκονται εις συνεχή (εν ειρήνη και εν πολέμω), ανάγκην πληροφοριών τόσον δια τους αντιπάλους όσον και δια τους φίλους του Εθνους. Αι πληροφορίαι αυταί είναι απολύτως απαραίτητοι δια την διαμόρφωσιν ορθής πολιτικής (πάσης μορφής,διπλωματικής, πολεμικής, οικονομικής κ.λ.π.), εις ην τόσον οι δυνατότητες του αντιπάλου όσον και το δυναμικόν και αι προθέσεις των φίλων, δέον να λαμβάνωνται υπ’όψιν εις το πραγματικό των μέγεθος».

Βλέπουμε λοιπόν, ότι στην έννοια της πληροφορίας, υπεισέρχεται συνολικά το εθνικό συμφέρον και η ανάγκη της διαμόρφωσης εθνικής στρατηγικής και πολιτικής που να βασίζεται σε στέρεη γνώση. Το προϊόν λοιπόν της δραστηριότητας για την οποία ψάχνουμε τον καταλληλότερο όρο, δεν απευθύνεται μόνο στην στρατιωτική ηγεσία αλλά ίσως πρώτιστα στην πολιτική ηγεσία, η οποία βασίζεται σε αυτό για την λήψη σωστών αποφάσεων. Χρειάζεται, επομένως, να διευρύνουμε τον ορισμό, για να περιλάβει την νέα πραγματικότητα τόσο του κόσμου των πληροφοριών, ο οποίος δεν ασχολείται μόνο με την κλασσική έννοια της εθνικής ασφάλειας, αλλά πλέον ασχολείται με κάθε πτυχή της δραστηριότητητας των σύγχρονων κρατών ώστε να είναι αποτελεσματικός στην αποστολή του. Η ίδια η έννοια της ασφάλειας σήμερα έχει επαναπροσδιοριστεί, συμπεριλαμβάνοντας έννοιες όπως η οικονομική και περιβαλλοντική ασφάλεια, η ασφάλεια των πληροφορικών συστημάτων, η ασφάλεια απο ασύμμετρες και υβριδικές απειλές, η ασφάλεια απο τρομοκρατικές και ημικρατικές οργανωσεις και μορφώματα κλπ. Παράλληλα, θα πρέπει να προσέξουμε ότι εντός του πεδίου επιχειρήσεων των υπηρεσιών πληροφοριών εμπίμπτουν όχι μόνο οι εχθροί αλλά πολλές φορές και οι φίλοι[18]. Είναι πάμπολλα τα παραδείγματα, ακόμα και στην πρόσφατη ειδησεογραφία, περιπτώσεως κατασκοπείας μεταξύ φιλίων χωρών[19]. Το σύγχρονο διεθνές περιβάλλον, όπου πλέον δεν αντιπαρατίθενται δύο αντίθετοι ιδεολογικά συνασπισμοί, αλλά συγκρούονται σε ένα πολυπολικό κόσμο, χωρίς σταθερές συμμαχίες, κράτη με συνεχώς μεταβαλλόμενα συμφέροντα, μας ωθεί να υποθέσουμε ότι το φαινόμενο αυτό θα ενταθεί στο μέλλον.

Ενα ακόμη στοιχείο, που λείπει απο τους αρχικούς αγγλικούς ορισμούς, με τους οποίους ξεκινήσαμε το άρθρο μας είναι το κατεξοχήν στοιχείο που διακρίνει τις δραστηριότητες που εντάσσονται κάτω απο τον γενικό όρο intelligence. Το στοιχείο αυτό, είναι το στοιχείο της μυστικότητας. Αυτό που εξάπτει την φαντασία, έχει δημιουργήσει πλήθος μύθων και έχει εν πολλοίς μεταδώσει μια παραμορφωμένη εικόνα των δραστηριοτήτων των υπηρεσιών πληροφοριών, δημιουργώντας και πάμπολλα αρνητικά στερεότυπα, είναι η μυστικότητα που χαρακτηρίζει το σύνολο όλων αυτών των δραστηριοτήτων. Θα ανατρέξουμε και πάλι στο εγχειρίδιο περί Κατασκοπείας του Αντιστρατήγου Μπάλκου, για να μας μεταδώσει με γλαφυρό τρόπο, την απαραίτητη μυστικότητα που συνδέεται αναπόσπαστα με την έννοια της πληροφορίας.

 «Αι πληροφορίαι συγκεντρούνται δια ποικίλων μεθόδων. Μερικαί εξ αυτών είναι ανοικταί, φανεραί,άλλαι δε είναι κατά το μάλλον ή ήττον κλεισταί, μυστικαί……Τα διάφορα έθνη παρεμβάλλουν εσκεμμένως, δύσκολα εμπόδια εις τας λεπτομερείς αυτάς πληροφορίας, αι οποίαι επομένως, θα πρέπει να συλλεγούν δι’ ειδικών μεθόδων. Μερικαί των ειδικών αυτών μεθόδων είναι η ανάλυσις του τύπου και των ραδιοφωνικών εκπομπών, αι αεροπορικαί αναγνωρίσεις και φωτογραφίαι, η ανάκρισις των αιχμαλώτων, φυγάδων και ταξιδιωτών. Αλλ’ η πλέον δραματική όλων των ειδικών μεθόδων συλλογής πληροφοριών είναι, βεβαίως, εκείνη της κατασκοπείας, ήτοι της συλλογής πληροφοριών δια μυστικών μεθόδων.»[20]

Στην παραπάνω ανάλυση, βλέπουμε ότι η συλλογή πληροφοριών τόσο για φίλους όσο και για εχθρούς, δεν είναι μαι απλή, εύκολη και καθημερινή δραστηριότητα. Εφόσον, οι ειδήσεις που συλλέγονται αφορούν τόσο την ασφάλεια όσο και την επιβίωση των κρατών, αυτά προσπαθούν με κάθε τρόπο να τις προφυλάξουν, να τις προστατεύσουν και να διασφαλίσουν την ασφάλειά τους. Αυτό το κάνουν παρεμβάλλοντας εσκεμμένα «δύσκολα εμπόδια εις τας λεπτομερείς αυτάς πληροφορίας, αι οποίαι επομένως, θα πρέπει να συλλεγούν δι’ ειδικών μεθόδων». Οι ειδικές αυτές μέθοδοι αναλύονται, και μεταξύ αυτών είναι η κατασκοπεία δηλαδή η «συλλογή πληροφοριών δια μυστικών μεθόδων». Κυρίαρχο λοιπόν συστατικό η μυστικότητα και θα προσθέταμε όχι μόνο στην συλλογή, αλλά και στην διανομή και στην επεξεργασία και ανάλυση του συλλεγομένου υλικού. Κάθε φάση, κάθε στάδιο της διαδικασίας παραγωγής της πληροφορίας, καλύπτεται εσκεμμένα, απο ένα πέπλο μυστικότητας, προορισμένο να αποθαρρύνει κάθε επίδοξο κατάσκοπο του αντιπάλου.

Για να προχωρήσουμε, και να συμπεριλάβουμε το σύνολο των στοιχείων που ορίζουν το πεδίο της πληροφόρησης, θα ανατρέξουμε σε ορισμούς, απο την σχετική ξένη βιβλιογραφία. Ο πρώτος ορισμός που αξίζει να αναφέρουμε ειναι αυτός που εντοπίζουμε στον αμερικανικό Νόμο περί Εθνικής Ασφάλειας του 1947 (National Security Act of 1947)

«Ο όρος “ξένες πληροφορίες” σημαίνει ενημέρωση σχετικά με τις δυνατότητες, τις προθέσεις ή δραστηριότητες των ξένων κυβερνήσεων ή άλλων στοιχείων δηλαδή ξένων οργανισμών και προσώπων»[21].

Βεβαίως, η άνθηση των σπουδών σχετικά με τις πληροφορίες ιδίως στην Αγγλοσαξωνική βιβλιογραφία, έφερε και τις αντίστοιχες προσπαθειες ορισμού απο τους εξέχοντες μελετητές του φαινομένου. Μεταξύ αυτών αξίζει να αναφέρουμε τους ορισμούς των Walter Laqueur και Mark Lowenthal, οι οποίοι  είναι αντίστοιχα οι εξής :

«Απο τη μια ο όρος πληροφορίες αναφέρεται στον οργανισμό που συλλέγει ειδησεις και απο την άλλη , στις ίδιες τις ειδησεις που εχουν συλλεχθεί»[22]

Παρατηρούμε και εδώ  την αμφισημία του όρου, ο οποίος μπορεί να αναφέρεται τόσο σε μια δραστηριότητα όσο και σε ένα προϊόν. Ο δεύτερος ορισμός, είναι ο εξής :

«Ο όρος πληροφορία αναφέρεται στην διαδικασία με την οποία συγκεκριμένοι τύποι ειδήσεων, σημαντικοί για τη εθνική ασφάλεια, αναζητούνται, συλλέγονται αναλύονται και παρέχονται στους διαμορφωτές της πολιτικής, αναφέρεται επίσης στο προιόν αυτής της διαδικασίας, στην διαφύλαξη αυτής της διαδικασίας και του προιόντος της απο την δραστηριότητα των αντιπληροφοριών και επισης στην διεξαγωγή επιχειρησεων κατόπιν εντολής των νομίμων αρχών.»[23]

Ένας επιπλέον ορισμός που δόθηκε κατά το 1958, απο επιχειρησιακό πράκτορα της CIA, ο οποίος έγραφε με το ψευδώνυμο R. A. Random στο τότε διαβαθμισμένο περιοδικό της, είναι ο εξής :

«Ο όρος πληροφορία, αναφέρεται στην επίσημη, μυστική συλλογή και επεξεργασία ειδήσεων που αφορούν σε ξένες χώρες, με σκοπό να βοηθήσουν στην διαμόρφωση και εφαρμογή της εξωτερικής πολιτικής και την διεξαγωγή κεκαλυμένων επιχειρήσεων στο εξωτερικό για την διευκόλυνση της εφαρμογής της εξωτερικής πολιτικής.»[24]

Ένας πρόσφατος ορισμός, είναι αυτός του Milton Diaz, ενός απόστρατου αξιωματικού της πολεμικής αεροπορίας των ΗΠΑ :

«Ο όρος πληροφορία χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάθε διαδικασία που παράγει γνώση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην λήψη αποφάσεων ή στον επηρεασμό των διαδικασιών, της γνώσης ή των αποφάσεων του αντιπάλου και αντιμετωπίζοντας την δράση του αντιπάλου – πραγματική ή φανταστική- να επηρεάσει τις φίλιες διαδικασίες, γνώσεις ή αποφάσεις σε θέματα εθνικής πολιτικής. [25]

Με βάση όλη την παραπάνω συζήτηση, θεωρούμε ότι μπορούμε πλέον να προχωρήσουμε στην καταγραφή της μετάφρασης και των ορισμών των εννοιών που σχετίζονται με τις πληροφορίες, στην ελληνική γλώσσα..

Πληροφόρηση : Η μυστική δραστηριότητα διαχείρισης ειδήσεων, με την χρήση ειδικής μεθοδολογίας, απο εξειδικευμένες κρατικές υπηρεσιες και οργανισμούς, με σκοπό την παραγωγή πληροφορίας, απαραίτητης στους πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες για την κατανόηση και τον επηρεασμό ξένων οντοτήτων και συνακόλουθα την λήψη σχετικών αποφάσεων.

Υπηρεσίες πληροφόρησης : Οι ειδικές κρατικές υπηρεσίες που έχουν ως αντικείμενο την πληροφόρηση.

Είδηση : Κάθε γεγονός, παρατήρηση, έγγραφο, καταγραφή και γενικότερα δεδομένο  οιασδήποτε φύσεως , το οποίο μπορεί μετά μετά από κατάλληλη επεξεργασία, να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή πληροφορίας, δηλαδή πιστοποιημένης γνώσης επί του εχθρού.

Πληροφορία/Πληροφοριακό Προϊόν : Το προϊόν της διαδικασίας πληροφόρησης, το οποίο αποτελεί πιστοποιημένη γνώση, επι ξένων οντοτήτων και χρησιμοποιείται στην λήψη αποφάσεων επ’ αυτών.

Σπουδές Πληροφόρησης : Κλάδος των στρατηγικών σπουδων, με αντικείμενο την μελέτη του φαινομένου της πληροφόρησης.

Οι ορισμοί αυτοί δίνονται με την ελπίδα να βοηθήσουν τόσο στην κατανόηση, ενός ιδιαιτέρου Κλαδου των στρατηγικών σπουδών, όσο και στην ενδυνάμωση ενός διαλόγου στην ελληνική ακαδημαϊκή και στρατιωτική κοινότητα, ο οποίος παρότι έχει ήδη αρχίσει και αποδώσει υψηλού ακαδημαϊκού επιπέδου μελέτες, θεωρούμε ότι έχει πολύ περισσότερες δυνατότητες απόκτησης μιας ακόμα μεγαλύτερης δυναμικής, η οποία απαιτείται και επιβάλλεται επί ενός θέματος που αποκτά ολοένα και κρισιμότερη σημασία, για την κατά το δυνατόν ορθότερη χάραξη της εθνικής πολιτικής, όχι μόνο στο στρατιωτικό αλλά και σε κάθε επίπεδο της κρατικής δραστηριότητας.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Κωνσταντόπουλου Ιωάννη, Οικονομία και Κατασκοπεία, Θεωρία και Πράξη, (Αθήνα, Ποιότητα, 2010),

Κολλιόπουλος Κωνσταντίνος Στρατηγικός Αιφνιδιασμός , Υπηρεσίες Πληροφοριών και Αιφνιδιαστικές Επιθέσεις,( Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα , 2000)

Μεγάλη Στρατιωτική και Ναυτική Εγκυκλοπαίδεια. Εκδιδομένη συνεπεία της υπ’ αρθ. 81440/1047/21-2-27 εγκριτικής διαταγής Υπουργείου Στρατιωτικών (Γεν. Επιτ. Στρατού)  και της υπ’. Αριθ. 2014/22-3-27ομοίας του Γεν. Επιτ. Ναυτικού. Ανατύπωση Πανεπιστήμιο Κρήτης

Joint Publication 1-02, Department of Defense Dictionary of Military and Associated Terms http://www.dtic.mil/doctrine/new_pubs/jp1_02.pdf

Mark M. Lowenthal, Intelligence: From Secrets to Policy (Washington, DC: Congressional Quarterly Press, 2002 [second edition]),

Walter Laqueur, A World of Secrets: The Uses and Limits of Intelligence (New York, NY: Basic Books, 1985),

JOINT PUBLICATION 2-0, JOINT INTELLIGENCE, 22-10-2013 http://www.dtic.mil/doctrine/new_pubs/jp2_0.pdf

Αντιστρατήγου Αναστασίου Μπάλκου Κατασκοπεία , Ιστορία, Οργάνωσις, Μέθοδος Συμπληρωματικαί Εκδόσεις Διευθύνσεως Εκδόσεων Αρχηγείου Στρατού, Αθήναι 1975.

Michael Warner Wanted: A Definition of “Intelligence” Understanding Our Craft https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol6no3/article02.html

Routledge Companion to Intelligence Studies Ed. By Robert Dover, Michael S. Goodman and Claudia Hilderbrand, Routledge 2014, New York

Γεωργίου Δ. Μπαμπινιώτη, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας ΕΠΕ, Αθήνα 2002.

ΠΗΓΕΣ ΣΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ

https://intelnews.org/2016/03/17/01-1873/

https://intelnews.org/2016/01/20/01-1846/

https://www.gpo.gov/fdsys/granule/USCODE-2011-title50/USCODE-2011-title50-chap15-sec401a

http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%B5%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%83%CE%B7&dq=

https://history.state.gov/milestones/1945-1952/national-security-act

[1] Για μια πιο εκτεταμένη ανάλυση βλ. Κωνσταντόπουλου Ιωάννη, Οικονομία και Κατασκοπεία, Θεωρία και Πράξη, (Αθήνα, Ποιότητα, 2010), σελ. 34-37

[2] Κολλιόπουλος Κωνσταντίνος Στρατηγικός Αιφνιδιασμός , Υπηρεσίες Πληροφοριών και Αιφνιδιαστικές Επιθέσεις,( Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα , 2000) και Κωνσταντόπουλος Ιωάννης Οικονομία και Κατασκοπεία, Θεωρία και Πράξη, (Αθήνα, Ποιότητα, 2010).

[3] Μεγάλη Στρατιωτική και Ναυτική Εγκυκλοπαίδεια. Εκδιδομένη συνεπεία της υπ’ αρθ. 81440/1047/21-2-27 εγκριτικής διαταγής Υπουργείου Στρατιωτικών (Γεν. Επιτ. Στρατού)  και της υπ’. Αριθ. 2014/22-3-27ομοίας του Γεν. Επιτ. Ναυτικού. Ανατύπωση Πανεπιστήμιο Κρήτης

[4] intelligence 1. The product resulting from the collection, processing, integration, evaluation, analysis, and interpretation of available information concerning foreign nations, hostile or potentially hostile forces or elements, or areas of actual or potential operations. 2. The activities that result in the product. 3. The organizations engaged in such activities. Department of Defense Dictionary of Military and Associated Terms

[5] Μεγάλη Στρατιωτική και Ναυτική Εγκυκλοπαίδεια. Εκδιδομένη συνεπεία της υπ’ αρθ. 81440/1047/21-2-27 εγκριτικής διαταγής Υπουργείου Στρατιωτικών (Γεν. Επιτ. Στρατού)  και της υπ’. Αριθ. 2014/22-3-27ομοίας του Γεν. Επιτ. Ναυτικού. Ανατύπωση Πανεπιστήμιο Κρήτης

[6] Η Εικόνα 1, αποτελεί προσαρμογή αντίστοιχης απο την JOINT PUBLICATION 2-0, JOINT INTELLIGENCE, 22-10-2013

[7] Για μια εμπεριστατωμένη διεπιστημονική καταγραφή της έννοιας του όρου πληροφορία βλέπε Κωνσταντόπουλος Ιωάννης ,Οικονομία και Κατασκοπεία, Θεωρία και Πράξη, (Αθήνα, Ποιότητα, 2010), σελ. 37- 45

[8] http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/index.html

[9] http://www.greek language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CF%80%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF%CF%86%CF%8C%CF%81%CE%B9%CE%B1&dq=

[10] http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CF%80%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF%CF%86%CF%8C%CF%81%CE%B7%CF%83%CE%B7&dq=

[11] Γεωργίου Δ. Μπαμπινιώτη, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας ΕΠΕ, Αθήνα 2002.

[12] http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%B5%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%83%CE%B7&dq=

[13] Γεωργίου Δ. Μπαμπινιώτη, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας ΕΠΕ, Αθήνα 2002.

[14] https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol46no3/article02.html

[15] Η Εικόνα 2, αποτελεί προσαρμογή αντίστοιχης απο την JOINT PUBLICATION 2-0, JOINT INTELLIGENCE, 22-10-2013

[16] https://history.state.gov/milestones/1945-1952/national-security-act

[17] Υπο Αντιστρατήγου Αναστασίου Μπάλκου «Κατασκοπεία , (Ιστορία, Οργάνωσις, Μέθοδος)» Συμπληρωματικαί Εκδόσεις Διευθύνσεως Εκδόσεων Αρχηγείου Στρατού, Αθήναι 1975

[18] https://intelnews.org/2016/03/17/01-1873/

[19] https://intelnews.org/2016/01/20/01-1846/

[20] Υπο Αντιστρατήγου Αναστασίου Μπάλκου «Κατασκοπεία , (Ιστορία, Οργάνωσις, Μέθοδος)» Συμπληρωματικαί Εκδόσεις Διευθύνσεως Εκδόσεων Αρχηγείου Στρατού, Αθήναι 1975

[21] The term ‘foreign intelligence’ means information relating to the capabilities, intention, or activities of foreign governments or elements thereof, foreign organizations, or foreign persons https://www.gpo.gov/fdsys/granule/USCODE-2011-title50/USCODE-2011-title50-chap15-sec401a

[22] On one hand, it [intelligence] refers to an organization collecting information and on the other to the information that has been gathered. Walter Laqueur, A World of Secrets: The Uses and Limits of Intelligence (New York, NY: Basic Books, 1985), p. 8.

[23] Intelligence is the process by which specific types of information important to national security are requested, collected, analyzed, and provided to policymakers; the products of that process; the safeguarding of these processes and this information by counterintelligence activities; and the carrying out of operations as requested by lawful authorities. Mark M. Lowenthal, Intelligence: From Secrets to Policy (Washington, DC: Congressional Quarterly Press, 2002 [second edition]), p. 8.

[24] Intelligence is the official, secret collection and processing of information on foreign countries to aid in formulating and implementing foreign policy, and the conduct of covert activities abroad to facilitate the implementation of foreign policy. Οπως αναφέρεται στο ….

[25] Routledge Companion to Intelligence Studies, ed. Rober Dover, Michael S. Goodman and Claudia Hiliebrand, Routledge 2014, New York