Η στρατηγική του Τραμπ στη Μ.Ανατολή με φόντο την Παλαιστίνη. Της Ελίνας Αζοπούλου.

Παρά την ταχύτατη επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των ΗΠΑ και της Παλαιστίνης (Khoury, Kraft and Landau, 2018), ο πρόεδρος Τραμπ επιμένει στην εφαρμογή του επικείμενου σχεδίου ειρήνης, ως την πλέον δυνατή διπλωματική λύση, στην ισραηλινο-παλαιστινιακή διένεξη. Από την πλευρά του, ο Αμπάς αρνείται οποιαδήποτε επαφή με Αμερικανούς αξιωματούχους, θεωρώντας τις ΗΠΑ αναξιόπιστο διαμεσολαβητή στο συγκεκριμένο ζήτημα (Uri Savir, 2018), ιδίως μετά την αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ και την ανακοίνωση της μεταφοράς της αμερικανικής πρεσβείας από το Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ (Landler, 2018). Η συγκεκριμένη πολιτική απόφαση του Τραμπ, θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως μια αμερικανική επίδειξη στήριξης στο Ισραήλ, παγιώνοντας τις θέσεις της Ουάσιγκτον στο μεσανατολικό ζήτημα.

Η στρατηγική του Λευκού Οίκου για το ισραηλινο-παλαιστινιακό ζήτημα εκτυλίσσεται σε δύο επίπεδα, δίνοντας έμφαση στην ανακατανομή ισχύος στη Μέση Ανατολή.  Κύριο στόχο αποτελεί η πολιτική αναχαίτισης της ιρανικής επιρροής στην περιοχή, περιορίζοντας τις φιλοδοξίες του Ιράν για την απόκτηση πυρηνικών όπλων και την ανάδειξη του ως κυρίαρχου περιφερειάρχη με τους κύριους συμμάχους του -τη Συρία, τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς. Σε ένα δεύτερο επίπεδο,  η συμμαχία των ΗΠΑ με το Ισραήλ θεωρείται από τον Λευκό Οίκο ακρογωνιαίος λίθος τόσο της εξωτερικής όσο και της εσωτερικής στρατηγικής των ΗΠΑ. Στο εσωτερικό ο Τραμπ θέλει να  ικανοποιήσει το εβραϊκό λόμπι που τον στήριξε και τους ψηφοφόρους των ευαγγελικών κοινοτήτων, ενώ παράλληλα η θέση του Λευκού Οίκου στην εξωτερική πολιτική στηρίζεται στην πεποίθηση ότι η μετεγκατάσταση της αμερικανικής πρεσβείας από το Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ δε θα αφήσει περιθώρια στον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να απορρίψει το σχέδιο ειρήνης του Τραμπ (Savir, 2018).

Σύμφωνα με τον Τζέισον Γκρένμπλαττ (“Palestinians have seen Trump’s ‘deal of the century’ – and want nothing to do with it”, 2018), απεσταλμένο των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, η αμερικανική “συμφωνία του αιώνα” συνιστά ένα περιφερειακό σχέδιο που αποσκοπεί στον τερματισμό της ισραηλινο-παλαιστινιακής σύγκρουσης και τη δημιουργία ενός αραβοϊσραηλινού συνασπισμού για την αντιμετώπιση των κοινών απειλών του Ιράν και της τρομοκρατίας. Έχοντας οριοθετήσει το παραπάνω πλαίσιο, ο Τραμπ επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας άτυπης συμμαχίας συμφερόντων μεταξύ των ΗΠΑ, Ισραήλ, Αιγύπτου και Σαουδικής Αραβίας στην αντιμετώπιση του κοινού εχθρού (Savir, 2018). Η προοπτική αυτή προκαλεί πρόσθετες ανησυχίες  στον Αμπάς για την προσχώρηση των μεγάλων αραβικών κρατών στην περιφερειακή ειρηνευτική συμφωνία, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, παρά τις παλαιστινιακές αντιρρήσεις (“Palestinians have seen Trump’s ‘deal of the century’ – and want nothing to do with it”, 2018).

Μία τέτοια εξέλιξη, σε συνδυασμό με τις πολιτικές συγκυρίες της περιοχής, όπως η  συγκεκριμένη κυβέρνηση στο Ισραήλ και η διαιρεμένη Παλαιστίνη, ιδίως μετά την αποτυχημένη προσπάθεια συμφιλίωσης μεταξύ των Χαμάς και Φατάχ (“Abbas does not want reconciliation with Hamas, claims senior Fatah official”, 2018), δεν ευνοούν την προοπτική ειρήνευσης στην περιοχή και δη την πρόοδο στο Παλαιστινιακό. Στη μάχη για την πολυπόθητη Ιερουσαλήμ, φαίνεται να κυριαρχεί το Ισραήλ με τη στήριξη των ΗΠΑ, ενώ η Παλαιστίνη σταδιακά παραιτείται από τη διεκδίκηση για τη λύση των δύο κρατών με πρωτεύουσά της την Ανατολική Ιερουσαλήμ και υιοθετεί τη στρατηγική “ενός κράτους για δύο λαούς”(Savir, 2018).

Το επερχόμενο ειρηνευτικό σχέδιο δημιουργεί ένα νέο ισραηλινό-παλαιστινιακό status quo που αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό τις επιδιώξεις και τις προσδοκίες του Ισραήλ (Friedman, 2018), καθώς βγάζει από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων την Ιερουσαλήμ, ενώ παράλληλα δεν απαιτεί την έγκριση της Παλαιστίνης για την υλοποίησή του (“Palestinians have seen Trump’s ‘deal of the century’ – and want nothing to do with it”, 2018). Ωστόσο, η γεωπολιτική ρευστότητα στην περιοχή, με τη βαθειά διαιρεμένη κοινωνία της, έχει οδηγήσει στην ανάδυση νέων “αξόνων επιρροής” μεταβάλλοντας την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων και “όπως έχει πει ο μεγάλος Άραβας γεωγράφος του Μεσαίωνα, Αλ Μουκάντασι, η Ιερουσαλήμ είναι μια χρυσή λεκάνη γεμάτη σκορπιούς” (Ρούσσος, 2017).

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

 

Savir U. (2018, Μάρτιος 25) Palestinians set to reject US peace plan, ανακτήθηκε από https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/03/israel-palestine-us-peace-plan-trump-sovereignty-territory.html

 

Landler B. (2018, Δεκέμβριος 6), Trump Recognizes Jerusalem as Israel’s Capital and Orders U.S. Embassy to Move, ανακτήθηκε από https://www.nytimes.com/2017/12/06/world/middleeast/trump-jerusalem-israel-capital.html

 

Palestinians have seen Trump’s ‘deal of the century’ – and want nothing to do with it”, (2018, Μάρτιος 16), ανακτήθηκε από http://www.middleeasteye.net/news/trumps-deal-century-leaves-palestinians-feeling-angry-and-abandoned-824850253

 

Abbas does not want reconciliation with Hamas, claims senior Fatah official, (2018, Φεβρουάριος 15), ανακτήθηκε από https://www.middleeastmonitor.com/20180215-abbas-does-not-want-reconciliation-with-hamas-claims-senior-fatah-official/

 

Friedman L. (2018, Μάρτιος 20), Europe must prepare to stand up to Trump on Israeli-Palestinian ‘peace’ plan, ανακτήθηκε από https://www.euractiv.com/section/global-europe/opinion/europe-must-prepare-to-stand-up-to-trump-on-israeli-palestinian-peace-plan/

 

 

Ρούσσος Σ. (2017, Δεκέμβριος 26) Ιερουσαλήμ: Σαράντα χρόνια διαπραγμάτευση, ανακτήθηκε από https://www.e-dromos.gr/ierousalim-saranta-chronia-diapragmatefsi/