Πόσο πιθανή είναι μια σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ-Χεζμπολά; * Του Ανδρέα Ματζάκου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Χεζμπολά είναι μια Σιϊτική οργάνωση πολιτοφυλάκων που ενεργοποιήθηκε στον Λίβανο το 1982 με την υποστήριξη του Ιράν, ως αντίβαρο στην τότε εισβολή των  Ισραηλινών Ένοπλων Δυνάμεων [Israeli Defence Forces – (IDF)].

Από το 2012, η Χεζμπολά ενεπλάκη και στον πόλεμο της Συρίας προστρέχοντας σε βοήθεια των δυνάμεων του Ασαντ, ώστε αυτός να διατηρηθεί στην εξουσία, η δε Συρία να μην πέσει σε Σουνιτικά χέρια. Με την παρουσία της στη Συρία, όχι μόνο νέοι μαχητές της απέκτησαν πείρα πολεμικών επιχειρήσεων, αλλά και της δόθηκε η ευκαιρία να εμπλουτίσει το οπλοστάσιο της δεχόμενη ευκολότερα βοήθεια από το Ιράν. Η Χεζμπολά αποτελεί διαρκή απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ, η δε δραστηριότητα της στην Συρία και η αναβάθμιση των μέσων της από το Ιράν, αναγκάζουν το Ισραήλ να προβαίνει σε τακτά χρονικά διαστήματα σε προληπτικά χτυπήματα κατά φαλάγγων που μεταφέρουν όπλα και εγκαταστάσεων στις οποίες τα εναποθηκεύει.

Αυτή η πρακτική του Ισραήλ αυξάνει τις πιθανότητες μια θερμής συγκρούσεως. Το ερώτημα που τίθεται λοιπόν είναι, πόσο πιθανή είναι μια τέτοια σύγκρουση; Και γιατί δεν συνέβη από το 2006 μέχρι σήμερα που η Χεζμπολά δέχεται πλήγματα;

Η θέση του άρθρου είναι ότι μια θερμή σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ-Χεζμπολά δεν είναι πιθανή στο άμεσο μέλλον, καθόσον η οργάνωση έχει ως προτεραιότητα την εδραίωση της στο πολιτικό σύστημα του Λιβάνου. Στην αρχή του άρθρου θα δοθεί ένα σύντομο ιστορικό των αναμετρήσεων Ισραήλ-Χεζμπολά, στην συνέχεια θα αναλυθούν οι προθέσεις και οι δυνατότητες της, θα περιγραφούν οι ανησυχίες του Ισραήλ και το άρθρο θα κλείσει με πιθανά σενάρια εξελίξεως αυτής της αντιπαραθέσεως.

 

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΙΣΡΑΗΛ-ΧΕΖΜΠΟΛΑ

Οι αναμετρήσεις ξεκινούν από το 1982, όταν η Χεζμπολά ενσαρκώνει την λαϊκή αντίσταση κατά των IDF που είχαν εισβάλλει στον νότιο Λίβανο. Οι Ισραηλινοί, υποφέροντας από διαδοχικά πλήγματα της οργανώσεως, αναγκάζονται να αποσυρθούν το 2000, γεγονός που φάνηκε σαν νίκη της Χεζμπολά. Στις 12 Ιουλίου του 2006, επίθεση μελών της Χεζμπολά κατά περιπόλου των IDF, είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 7 στρατιωτών και την απαγωγή δύο.  Το γεγονός αυτό προκάλεσε πόλεμο διαρκείας 34 ημερών μεταξύ των δυο μερών. Την λήξη του πολέμου σφράγισε το ψήφισμα 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που έδωσε στην διεθνή κοινότητα την εντύπωση μιας ισοπαλίας, ότι δηλαδή δεν υπήρξε πραγματικός νικητής σ’ αυτόν τον πόλεμο. Το γεγονός αυτό ανέβασε το γόητρο της Χεζμπολά στον Μουσουλμανικό κόσμο.

Τον Μάρτιο του 2011, ξεσπά ο πόλεμος της Συρίας στον οποίο  η Χεζμπολά φαίνεται να εμπλέκεται από τον Αύγουστο του 2012.[1] Το έδαφος της Συρίας της είναι απαραίτητο, καθόσον της προσδίδει στρατηγικό βάθος, μέσω αυτού υλοποιείται ο άξονας της Αντιστάσεως (Συρία-Ιράν-Χεζμπολά)[2] και μέσου αυτού διέρχονται οι μαχητές της προκειμένου να εκπαιδευτούν στο Ιράν.  (Βλέπε Χάρτη 1- Περιοχές Δράσεως Χεζμπολά)[3]

ΧΑΡΤΗΣ 1        ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΔΡΑΣΕΩΣ ΧΕΖΜΠΟΛΑ

Η εμπλοκή της στην Συρία, την έβγαλε από τα στενά πλαίσια του Λιβάνου και την έβαλε στο πλαίσιο της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

 

ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ΧΕΖΜΠΟΛΑ

Η ηγεσία της Χεζμπολά και ιδίως ο νυν Γενικός Γραμματέας της (ΓΓ) Hassan Nasrallah, χάραξαν με μεγάλη προσοχή την στρατηγική της Χεζμπολά, δίνοντας στον αγώνα που διεξήγαγε την δεκαετία του 80 μορφή αντιστάσεως κατά της ισραηλινής κατοχής του νοτίου Λιβάνου, προστατεύοντας παράλληλα τους Σιίτες Μουσουλμάνους του Λιβάνου. Σε όλη την διάρκεια της κατοχής, η Χεζμπολά χτυπούσε πολύ προσεκτικά μόνο στρατιωτικούς στόχους, αποφεύγοντας την πρόκληση απωλειών στον άμαχο πληθυσμό του Ισραήλ. Την ίδια τακτική ακολούθησε και μετά την απόσυρση των IDF από τον Λίβανο, χτυπώντας στρατιωτικούς στόχους στα κατεχόμενα υψώματα του Γκολάν. Σκοπός της Χεζμπολά, μετά το 2000, ήταν να λειτουργεί αποτρεπτικά ώστε να μην επιτρέψει νέα εισβολή των IDF στον Λίβανο και όχι να εμπλακεί σε πόλεμο με το Ισραήλ.[4] Όλα αυτά τα χρόνια, η Χεζμπολά έχει δείξει υποδειγματική αυτοσυγκράτηση και δεν έχει συρθεί σε θερμή αντιπαράθεση με το Ισραήλ καίτοι έχει δεχθεί πάνω από 100 επιθέσεις από την ισραηλινή αεροπορία, στην προσπάθεια που κάνει η τελευταία να μην επιτρέψει στην Χεζμπολά να αποκτήσει όπλα που θα την φέρουν σε θέση ισχύος.[5]

Πλέον αυτού, από την δεκαετία του 80, η Χεζμπολά έδειξε να αντιλαμβάνεται πλήρως ότι πολιτικοί στόχοι, επιτυγχάνονται κυρίως με πολιτικά μέσα. Έτσι  έθεσε στόχο την συμμετοχή της στο πολιτικό σύστημα του Λιβάνου.[6] Τον στόχο αυτό ενστερνίστηκε ο Nasrallah, ο οποίος κατάλαβε ότι, αυτό που κέρδισε η Χεζμπολά με τον πόλεμο του 2006, θα έπρεπε να το κεφαλαιοποιήσει μέσω του ελέγχου του πολιτικού συστήματος του Λιβάνου.[7] Έτσι στις άμεσες προθέσεις της Χεζμπολά δεν ήταν η πρόκληση ενός γενικευμένου πολέμου με το Ισραήλ.

Παρά ταύτα, η εξάρτηση της Χεζμπολά από την στήριξη του Ιράν[8] είναι ένας σημαντικός παράγων που θα μπορούσε να οδηγήσει την Χεζμπολά σε σύγκρουση με το Ισραήλ, έστω και αν αυτή δεν είναι η πρόθεση της ηγεσίας της.[9]

 

ΔΥΝΑΜΗ-ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΧΕΖΜΠΟΛΑ

Η Χεζμπολά υπολογίζεται ότι έχει 20.000 στρατιώτες πλήρους και γύρω στους 70.000 εφέδρους, μερικής απασχολήσεως.[10] Μεγάλος αριθμός αυτών των ανδρών έχει εκπαιδευτεί στο Ιράν.

Το Ιράν την έχει εξοπλίσει με 150.000 πυραύλους εδάφους-εδάφους διαφόρων βεληνεκών.[11] Εξ’ αυτών, πάνω από 40.000 είναι μέσου βεληνεκούς, με τους οποίους ισραηλινές πηγές πληροφοριών θεωρούν ότι μπορεί πλέον να πληγεί και το Τελ Αβίβ.[12]

Από πλευράς αντιαεροπορικών πυραύλων και συστημάτων, πλέον των φορητών όπλων (MANPADS) Igla και Igla S, η οργάνωση διαθέτει αριθμό ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων με πυραύλους εδάφους-αέρος SA-17 και 22, όπλα που ανησυχούν ιδιαιτέρως το Ισραήλ. Επίσης διαθέτει και μικρό αριθμό drones για συλλογή πληροφοριών. Τέλος, έχει διαπιστωθεί ότι κάνει προσπάθειες να αποκτήσει και βλήματα αέρος-επιφανείας P-800 Oniks.[13]

 

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΧΕΖΜΠΟΛΑ

Η Χεζμπολά ξεκίνησε την δεκαετία του 80 ως μια δύναμη ανταρτών, η οποία προξενούσε απώλειες και δολιοφθορές στις IDF, χωρίς να έχει δυνατότητα να εμπλέκεται μαζί τους σε κλασικές παρατεταμένες επιχειρήσεις. Όμως, από την χρήση μικρών τμημάτων σε συγκρούσεις τοπικού χαρακτήρα μεταξύ μικρού τμήματος του Ισραήλ και του νοτίου Λιβάνου, η εμπλοκή της στον πόλεμο της Συρίας, της έδωσε την δυνατότητα να μετασχηματιστεί σε μια δύναμη  με οργάνωση σχεδόν τακτικού στρατού, ικανή  να συνεργάζεται με οργανωμένες μονάδες πολιτοφυλάκων, καθώς και με μονάδες τακτικού στρατού,[14] σ’ ένα εκτεταμένο θέατρο επιχειρήσεων.[15]

Έτσι, άρχισε να μάχεται σε διαφορετικά επιχειρησιακά περιβάλλοντα με οργανωμένα τμήματα επιπέδου διμοιριών 20-40 ανδρών και, λόχων δυνάμεως 100-150 ανδρών. Η χρήση τέτοιων τμημάτων σε μάχες κατέδειξε ότι άλλαξε ο τρόπος οργανώσεως, εκπαιδεύσεως, καθώς και το σύστημα διοικήσεως και ελέγχου της. Αν αυτό συνδυαστεί και με τον εξοπλισμό που διαθέτει πλέον η οργάνωση, οι δυνατότητες της μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

– Προσβολής μεγάλου τμήματος του εδάφους του Ισραήλ με πυραύλους εδάφους-εδάφους μικρού και μέσου βεληνεκούς, εκτοξευόμενους από τον Λίβανο ή την Συρία, για την πρόκληση απωλειών και ανασφαλείας στον άμαχο πληθυσμό.

– Αναλήψεως επιθετικών επιχειρήσεων σε ικανό βάθος εντός του ισραηλινού εδάφους για κατάληψη μικρών κατοικημένων τόπων, από δυο κατευθύνσεις και από τον Λίβανο και από την Συρία.[16]

– Εκτελέσεως τρομοκρατικών χτυπημάτων κατά στόχων των IDF σε συνέργεια με Σιιτικές δυνάμεις άλλων εθνικοτήτων που δρουν στην Συρία, για την πρόκληση απωλειών στις ισραηλινές δυνάμεις και την διάσπαση των σε πολλαπλά μέτωπα.

 

ΤΙ ΑΝΗΣΥΧΕΙ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ

Ο μεγαλύτερος φόβος για το Ισραήλ είναι η ταυτόχρονη παρουσία της Χεζμπολά σε Συρία και Λίβανο, με ικανό εξοπλισμό και δυνάμεις, γεγονός που της δίνει την δυνατότητα να του επιτεθεί από δυο άξονες. Και από τα υψώματα του Γκολάν στην Συρία και από τον Λίβανο κατά μήκος της γραμμής που επιτηρεί η δύναμη του ΟΗΕ (UΝFIL). Ο φόβος είναι δηλαδή η εμπλοκή του σ’ έναν διμέτωπο αγώνα. (Βλέπε Χάρτη 2- Σύνορα Λιβάνου-Ισραήλ, Κόκκινα Βέλη)

 ΧΑΡΤΗΣ 2     ΣΥΝΟΡΑ ΛΙΒΑΝΟΥ- ΙΣΡΑΗΛ

Πλέον αυτού, ανησυχεί και από την πιθανότητα η Χεζμπολά να αποκτήσει πυραύλους εδάφους-εδάφους μέσου βεληνεκούς, με δυνατότητα πραγματοποιήσεως προσβολών ακριβείας, δυνατότητα που το Ισραήλ ονομάζει ‘’game  changer’’.[17] Αυτός ακριβώς ο φόβος είναι που προκαλεί τις προσβολές της ισραηλινής αεροπορίας κατά ιρανικών στόχων εντός της Συρίας.[18] Από την άλλη όμως, οι συνεχιζόμενες επιθέσεις του Ισραήλ κατά της Χεζμπολά, παρέχουν στην οργάνωση λόγο υπάρξεως.[19]

 

ΠΙΘΑΝΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΕΞΕΛΙΞΕΩΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΩΣ ΙΣΡΑΗΛ-ΧΕΖΜΠΟΛΑ

Η αντιπαράθεση μεταξύ Ισραήλ – Χεζμπολά εκτιμάται ότι μπορεί να εξελιχθεί με βάση τα εξής σενάρια:

Α. Πιθανότερο Σενάριο

Χεζμπολά και Ισραήλ δεν εμπλέκονται σε πόλεμο στο άμεσο μέλλον καθόσον η Χεζμπολά επιλέγει να επικεντρωθεί στην πολιτική σκηνή του Λιβάνου, για τον έλεγχο όσο το δυνατόν περισσοτέρων κυβερνητικών θέσεων προκειμένου να συνδιαμορφώνει τις αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής. Παράλληλα συνεχίζει την προσπάθεια της για απόκτηση δυνατότητας πληγμάτων ακριβείας με πυραύλους μέσου και μεγάλου βεληνεκούς, ώστε να συντηρεί την αποτροπή.[20]

 

Β. Λιγότερο Πιθανό Σενάριο

Η Χεζμπολά απαντώντας σε κάποια μελλοντική επίθεση της ισραηλινής αεροπορίας σε εγκαταστάσεις εναποθηκεύσεως πυραύλων στο έδαφος της Συρίας και κατόπιν παροτρύνσεως του Ιράν, εμπλέκεται σε πόλεμο με το Ισραήλ, χρησιμοποιώντας όλη την γκάμα του οπλοστασίου της.

 

Γ. Απίθανο Σενάριο

Η Χεζμπολά επιτίθεται στο Ισραήλ εντός των προσεχών έξι μηνών, προκειμένου να εκμεταλλευτεί την παρουσία της στη Συρία, πριν επιβληθεί από Ρωσία και ΗΠΑ η αποχώρηση όλων των ξένων δυνάμεων από το έδαφος της Συρίας, εν όψει ειρηνικής διευθετήσεως του πολέμου, θέτοντας σε κίνδυνο την προσπάθεια πολιτικού ελέγχου του Λιβάνου.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η Χεζμπολά, μετά τα χρόνια εμπλοκής της στον πόλεμο της Συρίας, απέκτησε πολεμική πείρα διεξαγωγής τακτικών σε συνδυασμό με  ασύμμετρες επιχειρήσεις, διαθέτει οπλοστάσιο με πάνω από 150.000 πυραύλους, αποτελεί πολύτιμο σύμμαχο για το Ιράν και έχει την μεγαλύτερη δυνατή πολιτική επιρροή στον Λίβανο. Δεν έχει κανένα λόγο στην παρούσα φάση, να καταστρέψει ότι με τόσο κόπο έχτιζε τόσα χρόνια, μ’ ένα πόλεμο κατά του Ισραήλ. Το οπλοστάσιο της συμβάλλει στο κύρος της, αλλά η πραγματική ισχύς της δεν είναι οι αναβαθμισμένες στρατιωτικές της ικανότητες, αλλά η διαπραγματευτική της δύναμη που πηγάζει από την δυνατότητα χρήσεως αυτών των στρατιωτικών της ικανοτήτων.

 

ΠΗΓΕΣ

ΒΙΒΛΙΑ

Augustus Richard Norton, ‘’Hezbollah’’, Princeton University Press, 2014.

 

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Yiftar Shapir, ‘’ Hezbollah as an Army’’, Strategic Assessment, Vol 19, No 4, January 2017, Διαθέσιμο στο http://www.inss.org.il/publication/hezbollah-as-an-army, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018).

Lina Khatib, ‘’Hizbullah’s Political Strategy’’, Survival, Vol 53 no 2, Apr-May 2011, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018).

Nicholas Blanford, ‘’Syrian Deployment Highlight Hizbullah Expansion’’, IHS Jane’s Defence Weekly, 5 Jun 2013 (Πρόσβαση 15 Μαρτίου 2018)

Jean-Loup Samaan, ‘Missile warfare and violent nonstate actors: The case of Hezbollah’’, Defence Studies, Vol 16, No 2, 2017. Διαθέσιμο στο https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14702436.2017.1295788?journalCode=fdef20, (Πρόσβαση 1 Δεκεμβρίου 2017)

Yaya Fanusie, Alex Entz, ‘’Hezbollah Financial Assessment’’, Center of Sanctions and Illicit Finance, Σεπτέμβριος 2017, σελ 8.  Διαθέσιμο στο http://www.defenddemocracy.org/content/uploads/documents/CSIF_TFBB_Hezbollah.pdf, (Πρόσβαση 12 Απριλίου 2018)

 

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

https://www.treasury.gov/press-center/press-releases, (Πρόσβαση 1 Ιουνίου 2018)

https://thesaker.is/speech-by-hezbollah-secretary-general-sayyed-hassan-nasrallah-during-the-victory-celebration, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018)

https://www.haaretz.com/middle-east-news/israel-struck-syrian-hezbollah-convoys-nearly-100-times-in-5-years, (Πρόσβαση 10 Απρ 2018)

http://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/with-iran-and-israel-at-the-brink-where-does-hezbollah-stand, (Πρόσβαση 10 Μαΐου 2018)

https://www.aljazeera.com/news/2018/05/hezbollah-amal-allies-claim-lebanon-election-sweep, (Πρόσβαση 10 Μαΐου 2018)

https://www.jpost.com/Middle-East/Iran-News/Senior-Iranian-cleric-Hezbollah-will-destroy-Haifa-and-Tel-Aviv, (Πρόσβαση 10 Απρ 2018)

https://www.almasdarnews.com/article/exclusive-the-hezbollah-military-command-structure, (Πρόσβαση 5 Ιουν 2018)

https://www.timesofisrael.com/israel-raises-hezbollah-rocket-estimate-to-150000, (Πρόσβαση 10 Μαρ 2018)

http://www.aei.org/publication/the-enduring-iran-syria-hezbollah-axis, (Πρόσβαση 20 Μαρτίου 2018)

https://www.timesofisrael.com/israel-raises-hezbollah-rocket-estimate-to-150000, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018)

https://www.timesofisrael.com/hezbollah-has-10000-fighters-in-syria-ready-to-confront-israel-commander-says, (Πρόσβαση 28 Μαΐου 2018)

https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/israel-hezbollah-military-drill-lebanon-idf-defence-force-war-simulation-syria-iran-a7930461.html, (Πρόσβαση 10 Νοεμβρίου 2017)

https://eu.usatoday.com/story/news/world/2014/03/05/israel-iran-red-sea-rockets/6065215, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018)

https://www.nytimes.com/2013/05/05/world/middleeast/israel-syria, (Πρόσβαση 28 Μαΐου 2018)

 

 

* Ο Ανδρέας Ματζάκος είναι Απόστρατος Αξκος του ΣΞ και κατέχει MSc στις Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στον τομέα αμυντικών θεμάτων του ΙΔΙΣ και μέλος του ΕΛΙΣΜΕ.

[1] Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, ενέταξε την Χεζμπολά στις τρομοκρατικές οργανώσεις που υποστηρίζουν τον Ασαντ στην Συρία με την παροχή εκπαιδεύσεως, συμβουλών και διοικητικής μέριμνας στις κυβερνητικές δυνάμεις. https://www.treasury.gov/press-center/press-releases, (Πρόσβαση 1 Ιουνίου 2018)

Στις 30 Απριλίου 2013, ο ΓΓ της Χεζμπολά, Nasrallah, παραδέχτηκε για πρώτη φορά δημοσίως ότι η οργάνωση του συμμετέχει στον πόλεμο στην Συρία, ώστε αυτή να μην πέσει στα χέρια των ΗΠΑ, του Ισραήλ ή τζιχαντιστών, όπως είπε στο κανάλι της Χεζμπολά, al-Manar TV. https://www.theguardian.com/world/2013/apr/30/hezbollah-syria-uprising-nasrallah, (Πρόσβαση 1 Ιουνίου 2018)

[2] Σε λόγο που εκφώνησε ο Nasrallah το 2012 με την ευκαιρία του εορτασμού 6 χρόνων από την ‘’θεϊκή νίκη’’, είπε: ‘’Η Συρία αποτελεί τον δρόμο της αντιστάσεως και την γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ της αντιστάσεως και του Ιράν’’. https://thesaker.is/speech-by-hezbollah-secretary-general-sayyed-hassan-nasrallah-during-the-victory-celebration, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018)

[3] Οι περιοχές δράσεως της Χεζμπολά είναι γύρω από την Δαμασκό, στην Κοιλάδα Μπεκάα, στα υψώματα Qalamoun και Γκολάν. Μέσα από αυτές τις περιοχές, ελέγχει και τον βασικό αυτοκινητόδρομο Μ 5, που συνδέει τις μεγαλύτερες πόλεις της Συρίας, από τον Νότο προς Βορρά.

[4] August Richard Norton, ‘’Hezbollah’’, Princeton University Press, New Paper back Edition, 2014, σελ 93.

[5] Τον Αύγουστο του 2017, ο απερχόμενος Αρχηγός της Αεροπορίας του Ισραήλ, Υποπτέραρχος Amir Eshel, δήλωσε ότι ‘’Ο αριθμός των ισραηλινών αεροπορικών  προσβολών σε φάλαγγες που μετέφεραν όπλα στην Χεζμπολά, από το 2012 και μετά, προσεγγίζει αριθμό με τρία ψηφία.’’ https://www.haaretz.com/middle-east-news/israel-struck-syrian-hezbollah-convoys-nearly-100-times-in-5-years, (Πρόσβαση 10 Απρ 2018) Μάλιστα σε μια εξ αυτών των επιθέσεων στις 18 Ιανουαρίου 2015 στα υψώματα του Γκολάν, η ισραηλινή αεροπορία κατάφερε να σκοτώσει τον Jihad Mughniya, γιό ενός επιφανούς στελέχους της οργανώσεως του Imad Mughniya μαζί με άλλους πέντε στρατιωτικούς διοικητές της Χεζμπολά. Η οργάνωση δεν ανταπέδωσε και ανέχθηκε ένα τόσο σοβαρό χτύπημα. http://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/with-iran-and-israel-at-the-brink-where-does-hezbollah-stand, (Πρόσβαση 10 Μαΐου 2018)

[6] Η ιδέα ξεκίνησε το 1980 από έναν Σιίτη κληρικό τον Hussein Fadlallah και πήρε σάρκα και οστά το 1989 με πρωτοβουλίες του νυν ΓΓ Nasrallah, κατόπιν αδείας και του ηγέτη του Ιράν Ali Khamenei. August Richard Norton, ‘’Hezbollah’’, Princeton University Press, New Paper Βack Edition, 2014, σελ 97-102.

[7] Η Χεζμπολά άρχισε να συμμετέχεις τις εκλογικές αναμετρήσεις στον Λίβανο από τον Ιούλιο του 1992. Στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, 6 Μαΐου 2018, οι οποίες έγιναν μετά από σχεδόν 10 χρόνια, ο συνδυασμός Χεζμπολά-Amal-Συμμαχία άλλων κομμάτων, αναμένεται να κερδίσει 40 από τις 128 έδρες του κοινοβουλίου του Λιβάνου. Αν δε συνεχιστεί  και η συνεργασία αυτού του συνδυασμού, κάτι που αναμένεται να γίνει  και με το κόμμα του Προέδρου Michel Aoun, FPM, το οποίο αναμένεται να κερδίσει 17 έδρες, τότε ουσιαστικά η Χεζμπολά θα ελέγχει την πλειοψηφία της βουλής. https://www.aljazeera.com/news/2018/05/hezbollah-amal-allies-claim-lebanon-election-sweep, (Πρόσβαση 10 Μαΐου 2018)

[8] Το Ιράν συνεισφέρει το 70-80% στον προϋπολογισμό της Χεζμπολά. http://www.defenddemocracy.org/content/uploads/documents/CSIF_TFBB_Hezbollah.pdf, (Πρόσβαση 12 Απριλίου 2018)

[9] Ο Ahmad Khatami, ένας πρώην πρόεδρος του Ιράν και ανώτατο μέλος της Βουλής των Ειδικών, στις 6 Απριλίου του 2018, απείλησε το Ισραήλ λέγοντας ότι ‘’Η Χεζμπολά μπορεί να μετατρέψει την Χάιφα και το Τελ Αβίβ, σε πόλεις φαντάσματα με τους πυραύλους που διαθέτει’’. Επίσης είπε ότι ‘’το Ισραήλ δεν θα υπάρχει εντός των επομένων 25 ετών’’. https://www.jpost.com/Middle-East/Iran-News/Senior-Iranian-cleric-Hezbollah-will-destroy-Haifa-and-Tel-Aviv, (Πρόσβαση 10 Απρ 2018)

[10] Η δύναμη της είναι οργανωμένη σε ομάδες μέχρι 12 ανδρών, σε λόχους 200 ανδρών και ταξιαρχίες των 3.000 ανδρών. Yiftar Shapir, ‘’ Hezbollah as an Army’’, Strategic Assessment, Vol 19, No 4, January 2017, σελ 70. Διαθέσιμο στο http://www.inss.org.il/publication/hezbollah-as-an-army, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018).  Επίσης https://www.almasdarnews.com/article/exclusive-the-hezbollah-military-command-structure, (Πρόσβαση 5 Ιουν 2018)

[11] Πρόκειται για μια σημαντική αύξηση του αριθμού των πυραύλων που διαθέτει η οργάνωση, κάτι που έγινε εφικτό χάρις στην παρουσία της στην Συρία. https://www.timesofisrael.com/israel-raises-hezbollah-rocket-estimate-to-150000, (Πρόσβαση 10 Μαρ 2018)

[12] Οι πύραυλοι που διαθέτει είναι τύπου Katyusha 107 και 122mm, Fateh-110s  και SCUD Ds  με βεληνεκές 700 Χλμ. Μόνο οι πύραυλοι τύπου Katyusha υπολογίζονται σε πάνω από 12.000. http://www.aei.org/publication/the-enduring-iran-syria-hezbollah-axis, (Πρόσβαση 20 Μαρτίου 2018) και Jean-Loup Samaan, ‘Missile warfare and violent nonstate actors: The case of Hezbollah’’, Defence Studies, Vol 16, No 2, 2017, σελ 157-160. Διαθέσιμο στο https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14702436.2017.1295788?journalCode=fdef20, (Πρόσβαση 1 Δεκεμβρίου 2017)

[13] https://www.timesofisrael.com/israel-raises-hezbollah-rocket-estimate-to-150000, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018)

[14] Μετά την ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων στην Συρία, την 1 Οκτ 2015, δυνάμεις της Χεζμπολά συνεργάστηκαν σε επιχειρήσεις με επίλεκτες μονάδες του ρωσικού στρατού, αποκτώντας πολύτιμες εμπειρίες. Nicholas Blanford, ‘’Syrian Deployment Highlight Hizbullah Expansion’’, IHS Jane’s Defence Weekly, 5 Jun 2013 (Πρόσβαση 15 Μαρτίου 2018)

[15] Υπολογίζεται ότι η Χεζμπολά έχει αναπτύξει σε συριακό έδαφος πάνω από 10.000 μαχητές. https://www.timesofisrael.com/hezbollah-has-10000-fighters-in-syria-ready-to-confront-israel-commander-says, (Πρόσβαση 28 Μαΐου 2018)

[16] Προετοιμαζόμενες για έναν τέτοιο πόλεμο οι ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις, διεξήγαγαν το δεκαήμερο 4-14 Σεπτεμβρίου 2017, την άσκηση ‘’Or Hadagan’’, την μεγαλύτερη εδώ και 20 χρόνια. Σ’ αυτήν συμμετείχαν δεκάδες χιλιάδες ενεργού στρατού και εφέδρων και των τριών κλάδων των IDF. Το σενάριο προέβλεπε την άμυνα πόλεων τις οποίες θα προσπαθούσε να καταλάβει η Χεζμπολά, εισβάλλοντας από Λίβανο και Συρία. Σημειώνεται ότι ήταν η πρώτη φορά που ο ισραηλινός στρατός προέβλεπε την κατάληψη ισραηλινών οικισμών από την Χεζμπολά, κάτι που μαρτυρά το πόσο έχουν αλλάξει οι δυνατότητες αυτής της οργανώσεως από τον δεύτερο πόλεμο Ισραήλ-Χεζμπολά το 2006 και εντεύθεν. https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/israel-hezbollah-military-drill-lebanon-idf-defence-force-war-simulation-syria-iran-a7930461.html, (Πρόσβαση 10 Νοεμβρίου 2017)

[17] Στις 5 Μαρτίου του 2014, Ισραηλινοί κομάντος σταμάτησαν πλοίο στην Ερυθρά Θάλασσα, το οποίο μετέφερε πάνω από 1.000 πυραύλους Μ-102 συριακής κατασκευής με βεληνεκές άνω των 200 Χλμ. Σε δηλώσεις του για το γεγονός αυτό, ο υπεύθυνος για την ανάπτυξη των πυραυλικών συστημάτων του ισραηλινού ΥΕΘΑ, Arieh Herzog, ονόμασε τέτοιους πυραύλους ως ‘’game changer’’. https://eu.usatoday.com/story/news/world/2014/03/05/israel-iran-red-sea-rockets/6065215, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018)

[18] Μόνο στο Α’ εξάμηνο του 2013, η ισραηλινή αεροπορία πραγματοποίησε τρεις προσβολές στα περίχωρα της Δαμασκού, στοχεύοντας στην καταστροφή χώρων εναποθηκεύσεως πυραύλων ακριβείας, στερεών καυσίμων, Fateh 110s, που μπορούν να φθάσουν μέχρι το Τελ Αβιβ. https://www.nytimes.com/2013/05/05/world/middleeast/israel-syria, (Πρόσβαση 28 Μαί 2018)

[19] Lina Khatib, ‘’Hizbullah’s Political Strategy’’, Survival, Vol 53 no 2, Apr-May 2011, Σελ 64-66, (Πρόσβαση 10 Μαρτίου 2018).

[20] Μετά τα αποτελέσματα των εκλογών του 2009, χρειάστηκαν 6 μήνες για να σχηματιστεί κυβέρνηση στον Λίβανο.