Η Στρατηγική της Κίνας έναντι της Ινδίας, υπό το πρίσμα του Επιθετικού Ρεαλισμού, της Κωνσταντίνας Τσάκαλου

Την εποχή του 21ου αιώνα, η Κίνα, με βάση τις ενέργειές της στην περιοχή της Ασίας, παρουσιάζεται ως ένα κράτος, το οποίο επιθυμεί την μεταβολή του υφιστάμενου status quo, με απώτερο σκοπό να καταστεί πραγματικός ηγεμόνας στο Διεθνές Σύστημα. Ο John Mearsheimer, “πατέρας” του Επιθετικού Ρεαλισμού, μέσα στο βιβλίο του «Η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων», έχει υποστηρίξει, πως ο διεθνής ρόλος της Κίνας ενδέχεται να καθορίσει τη δομή του Συστήματος σε μελλοντικό χρονικό διάστημα. (Mearsheimer, 2007).

Ο Επιθετικός Ρεαλισμός, σε εξέλιξη του  Δομικού Ρεαλισμού, επικεντρώνεται στην αξία της ισχύος, ως βασικό προαπαιτούμενο για την επιβίωση κάθε κράτους. Θέτοντας ως δεδομένα την ύπαρξη διεθνούς αναρχίας, την επιθετική στρατιωτική ικανότητα των χωρών, την αβεβαιότητα για τις προθέσεις τρίτων, αλλά και τον ορθολογισμό των κρατικών δρώντων, ο John Mearsheimer καταλήγει στο συμπέρασμα, πως βασικός στόχος κάθε κράτους είναι η παγκόσμια ηγεμονία. Για την επίτευξη της συγκεκριμένης φιλοδοξίας, κάθε Δύναμη επιλέγει την καταφυγή στην αυτοβοήθεια, χωρίς όμως να αποκλείεται η περίπτωση μιας ευκαιριακής συμμαχίας, καθώς και την μεγιστοποίηση της ισχύος (Mearsheimer, 2007).

Αξιοποιώντας τις αρχές του Επιθετικού Ρεαλισμού, επιχειρείται η μελέτη της στρατηγικής της Κίνας έναντι της Ινδίας, η οποία περιλαμβάνει την στρατιωτική και οικονομική διείσδυση εντός των ασιατικών εδαφών, αλλά και την σύναψη συμμαχιών για την εξυπηρέτηση εθνικών σκοπών. Παρότι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας αποφεύγει την δημόσια έκθεση στοιχείων που αφορούν τις στρατιωτικές και οικονομικές δυνατότητες του κράτους, οι δράσεις που διεξάγονται στην ασιατική ήπειρο θεωρούνται επαρκείς για την προσέγγιση, την αξιολόγηση και την εξαγωγή συμπερασμάτων. Η στρατηγική της Κίνας απέναντι στο Ταιβάν, το οποίο θεωρεί τμήμα της, αλλά και στο Βιετνάμ, με το οποίο αντιπαρατίθεται για τον έλεγχο περιοχών στην Νότια Σινική Θάλασσα, δεν παρουσιάζει μεγάλες διαφορές από την στρατηγική που ακολουθεί το κινεζικό κράτος απέναντι στην Ινδία. (Mearsheimer, 2014).

Όσον αφορά στη δράση της Κίνας στην περιοχή του Kashmir, εκείνη εκλαμβάνεται από τους αντιπάλους της, ως μονομερής απόπειρα για την μεταβολή της ισορροπίας δυνάμεων (Panda, 2020). Οι αψιμαχίες που σημειώθηκαν στο πρόσφατο διάστημα ανάμεσα σε κινεζικές και ινδικές δυνάμεις στην Κοιλάδα Galwan έχουν ωθήσει τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό στην παρεμπόδιση της περιπολίας από μέρους της Ινδίας, κατά μήκος της Γραμμής Πραγματικού Ελέγχου, όπου η Κίνα έχει προχωρήσει στην κατασκευή οχυρωμάτων (Shukla, 2020).

Τα Ιμαλάϊα αποτελούν περιοχή με έντονο γεωστρατηγικό ενδιαφέρον για την Κίνα, η οποία επιχειρεί την μεγιστοποίηση επιρροής της εντός των συγκεκριμένων σημείων. Η δύσβατη πρόσβαση  που προσφέρει η ορεινή μορφολογία του εδάφους, συγκροτεί ένα φυσικό αμυντικό χώρο, κατάλληλο προς αξιοποίηση.  Για την εξασφάλιση του ελέγχου επί των οροσειρών, η Κίνα έχει προχωρήσει στην κατασκευή εγκαταστάσεων συλλογής πληροφοριών, οι οποίες είναι τοποθετημένες στο νότιο άκρο του Οροπεδίου του Θιβέτ, αλλά και στο Aksai Chin (Holslag, 2009).

Η περιοχή του Aksai Chin θεωρείται τμήμα του Xinjiang και ανήκει στην Κίνα, ενώ διεκδικείται από την Ινδία, ως κομμάτι του Ladakh (Griffiths, Gupta, Westcott, & Picheta, 2020). Το Xinjiang είναι μέρος με σπουδαία γεωπολιτική σημασία, μιας και θεωρείται το σταυροδρόμι της Ευρασίας. Ο πλούσιος ορυκτός πλούτος και η διασύνδεση που προσφέρει προς την Κεντρική, την Ανατολική και την Νότια Ασία, καθιστούν το Xinjiang ως πεδίο συγκρούσεων και διεκδικήσεων (Clarke, 2010). Η ύπαρξη αποσταθεροποιητικών δρώντων, οι οποίοι αντιμετωπίζονται από την Κίνα ως τρομοκρατικά στοιχεία, καθώς και η διεκδίκηση του Aksai Chin από την Ινδία, αναγκάζουν την Κίνα να αμύνεται επιτιθέμενη, προκειμένου να επιβιώσει. Η επένδυση 46 δις δολαρίων για την υλοποίηση τμήματος του Δρόμου του Μεταξιού, το οποίο θα περνάει μέσα από το Kashmir,  μεγιστοποιεί τις ανησυχίες και τους φόβους της Ινδίας, η οποία αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο της κινεζικής επικράτησης στην περιοχή (Blackwill & Tellis, 2019). Η Κίνα και η Ινδία είναι δύο χώρες, οι οποίες έχουν εμπλακεί πολλάκις σε μακρόχρονες, διμερείς συγκρούσεις, εντός των διαφιλονικούμενων εδαφών, όπου και καθένα από τα δύο κράτη έχει επιδοθεί στην βελτίωση των υποδομών, στην εγκατάσταση στρατιωτικών δυνάμεων, αλλά και στην σύναψη φιλικών σχέσεων με τρίτους δρώντες.

Η στρατηγική που ακολουθεί το Πεκίνο απέναντι στην Ινδία αποβλέπει στην περικύκλωση του ινδικού κράτους, η οποία και επιτυγχάνεται με την αξιοποίηση μέσων σκληρής και ήπιας ισχύος. Η στρατιωτική παρουσία της Κίνας στον Ινδικό Ωκεανό, μεγιστοποιεί τα επίπεδα της ανασφάλειας της Ινδίας, ενώ αντίστοιχα, η κατασκευή φραγμάτων στην περιοχή του Θιβέτ δύναται να θέσει σε κίνδυνο την επιβίωση του ινδικού κράτους, το οποίο αντιμετωπίζει έντονα προβλήματα λειψυδρίας (Blackwill & Tellis, 2019).

Στα πλαίσια των αντικρουόμενων συμφερόντων με την Ινδία, η Κίνα, προκειμένου ενδυναμώσει περισσότερο τη θέση της στην περιοχή, επιδιώκει τον προσεταιρισμό χωρών που αντιμετωπίζουν διαφορές με το ινδικό κράτος, με εμφανέστερο παράδειγμα το Πακιστάν. Οι δύο χώρες έχουν προχωρήσει σε μια σειρά από συνεργασίες, τόσο σε οικονομικό, όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο, αποσκοπώντας στον περιορισμό της επιρροής που ασκεί το Νέο Δελχί στην περιοχή. Ο ‘Οικονομικός Διάδρομος’ Κίνας-Πακιστάν αποτελεί ένα φιλόδοξο εγχείρημα που δύναται να βελτιώσει τις υποδομές και το επίπεδο ανάπτυξης των δύο χωρών. Ωστόσο, οι σχεδιασμοί για τη διέλευση του έργου μέσα από αμφισβητούμενες περιοχές του Kashmir, εντείνουν την ανασφάλεια της Ινδίας, η οποία και εκλαμβάνει τα εν λόγω σχέδια ως απειλές (Mourdoukoutas, 2019). Ακόμη, οι κοινές ναυτικές ασκήσεις της Κίνας και του Πακιστάν στην Αραβική Θάλασσα εμβαθύνουν την στρατηγική συνεργασία των δύο κρατών και μεγιστοποιούν το αίσθημα της απομόνωσης από μέρους της Ινδίας (Albert, 2019).

Εκμεταλλευόμενη τις κακές σχέσεις της  Ρωσίας με τη Δύση, η Κίνα έχει επιτύχει μια στρατηγική συμμαχία με τη Μόσχα, η οποία και έχει χαρακτηρισθεί ως ‘στρατηγική καταστροφή’ (Black, 2020). Το Κρεμλίνο, ύστερα από την προσάρτηση της Κριμαίας και την επιδείνωση των σχέσεων με την Ευρώπη, έχει στραφεί προς την Κίνα, με την οποία και έχει προχωρήσει σε μια σειρά από συνεργασίες στον τομέα της ενέργειας και του εμπορίου. Επιπλέον, οι δύο χώρες έχουν επιδοθεί σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, με το Πεκίνο να έχει καταφέρει να αποσπάσει οπλικά συστήματα από το ρωσικό κράτος. Η σύμπτωση των συμφερόντων της Μόσχας με την Κίνα δύναται να επηρεάσει το είδος των επαφών ανάμεσα στο ρωσικό και το ινδικό κράτος, τα οποία μέχρι πρότινος αποτελούσαν παραδοσιακοί σύμμαχοι. Έτσι, η Κίνα, αποφεύγοντας να ασκήσει πιέσεις προς τη Μόσχα, προτιμά να ενισχύσει τους δεσμούς της με εκείνη, αποδυναμώνοντας την ίδια στιγμή τη σχέση της Ινδίας με τη Ρωσία (Lo, 2017).

Το νέο Ευρασιατικό Θέατρο Πολέμου έχει επεκταθεί και στο Νότιο τμήμα της Ασίας, στο Οροπέδιο Doklam, όπου η Κίνα μοιράζεται 470 χιλιόμετρα με το Bhutan (Senthikumar, 2019). Η επιθετική προσέγγιση της Κίνας προς την εν λόγω χώρα αποσκοπεί στην απόκτηση πλεονεκτήματος στο ζήτημα της συνοριακής διπλωματίας, καθώς επίσης και στην κατάδειξη της ανικανότητας της Ινδίας να προστατεύσει ένα συμμαχικό της κράτος (Senthikumar, 2019).

Εν όψει του διεθνούς ανταγωνισμού, η Κίνα έχει προχωρήσει στην αύξηση των αμυντικών της δαπανών, καθώς επίσης και στον εκσυγχρονισμό του στρατού, με απώτερο σκοπό την ενίσχυση του διεθνούς κύρους της χώρας, έναντι των αντιπάλων της (Glasher, Funaiole, & Hart, 2020). Ενδεχομένως, η περαιτέρω ενδυνάμωση της στρατιωτικής ισχύος του κινεζικού κράτους να ενεργοποιήσει νέα μέτωπα αντιπαράθεσης με χώρες που η Κίνα ήδη βρίσκεται σε σύγκρουση μαζί τους, όπως είναι η Ινδία. Η Κίνα εμφανίζεται ως μια περιφερειακή δύναμη που επιθυμεί να αυξήσει τα επίπεδα της ισχύος της, τόσο στο χερσαίο, όσο και στο υδάτινο στοιχείο. Ο έλεγχος που ασκεί στη Νότια Σινική Θάλασσα αποδεικνύει πως το Πεκίνο δεν αποβλέπει μόνο σε μια ηγεμονία εντός της ασιατικής ηπείρου, αλλά και σε μια παγκόσμια ηγεμονία που θα καλύπτει ολόκληρο το φάσμα του Διεθνούς Συστήματος (Alenezi, 2019).

Εν ολίγοις, η Κίνα τον 21ο αιώνα αποτελεί μια Δύναμη, η οποία αποκτά ολοένα και περισσότερα μερίδια ισχύος στην ασιατική περιφέρεια, μένοντας πιστή στις προβλέψεις του John Mearsheimer, σχετικά με το μέλλον εκείνης και κατά συνέπεια ολόκληρου του κόσμου. Η στρατηγική της Κίνας έναντι της Ινδίας, η οποία περιλαμβάνει την μεγιστοποίηση της επιρροής της εντός των διεκδικούμενων εδαφών, αλλά και την ευκαιριακή σύναψη συμμαχιών για την απομόνωση του ινδικού κράτους,  εντάσσεται στα πλαίσια του επιθετικού ρεαλισμού και στις γενικότερες φιλοδοξίες της χώρας προς την περιοχή της Ασίας. Στο εξής, η ηγεμονική τάση της Κίνας εντός της ασιατικής ηπείρου θα είναι αποτέλεσμα πολλών εξαρτημένων μεταβλητών, οι οποίες θα σχετίζονται, τόσο με την ισχύ, όσο και με τους διακρατικούς συσχετισμούς που θα διαμορφωθούν.

Βιβλιογραφία

 

  1. Albert, E. (2019, 25 December). China-Pakistan to Deepen Military Ties With Arabian Sea Exercises. Retrieved June 30, 2020, from The Diplomat: https://thediplomat.com/2019/12/china-pakistan-to-deepen-military-ties-with-arabian-sea-exercises/
  2. Alenezi, D. A. (2019, October 6). US rebalance strategy to Asia and US-China rivalry in South China Sea from the perspective of the offensive realism. Retrieved July 6, 2020, from Department of Economics and Political Science: https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/REPS-10-2019-0132/full/html
  3. Black, J. (2020, May 4). China’s Military Capabilities and the New Geopolitics. Retrieved July 6, 2020, from Foreign Policy Research Institute: https://www.fpri.org/article/2020/05/chinas-military-capabilities-and-the-new-geopolitics/
  4. Blackwill, R. D., & Tellis, A. J. (2019, September/October). The India Divided. Retrieved July 6, 2020, from Foreign Affairs: https://www.foreignaffairs.com/articles/india/2019-08-12/india-dividend
  5. Clarke, M. (2010, June). China Xinjiang and the internationalization of the Uyghur issue. Global Change , Peace and Security, (2):213-229. DOI: 10.1080/14781151003770846
  6. Glasher, B. S., Funaiole, M. P., & Hart, B. (2020, May 22). Breaking Down China’s 2020 Defense Budget.Retrieved July 11, 2020, from Center for Strategic & International Studies: https://www.csis.org/analysis/breaking-down-chinas-2020-defense-budget
  7. Griffiths, J., Gupta, S., Westcott, B., & Picheta, R. (2020, June 17). Twenty Indian soldiers dead after clash with China along disputed border. Retrieved July 6, 2020, from CNN: https://edition.cnn.com/2020/06/16/asia/china-india-border-clash-intl-hnk/index.html
  8. Holslag, J. (2009, December 17). The Persistent Military Security Dilemma between China and India. Journal of Strategic Studies , pp. 811-840. Retrieved July 11, 2020, fromhttps://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01402390903189592
  9. Lo, B. (2017, April). New Order for Old Triangles? The Russian-China-Indian Matrix. Retrieved July 11, 2020, from Ifri: https://www.ifri.org/en/publications/notes-de-lifri/russieneivisions/new-order-old-triangles-russia-china-india-matrix
  10. Mearsheimer, J. J. (2014). The Tragedy of Great Power Politics. New York; London: W.W Norton and Company.
  11. Mearsheimer, J. J. (2007). Η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων . Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα.
  12. Mourdoukoutas, P. (2019, September 12). India is changing the game for China and Pakistan in Kashmir.Retrieved June 30, 2020, from Forbes: https://www.forbes.com/sites/panosmourdoukoutas/2019/09/12/india-is-changing-the-game-for-china-and-pakistan-in-kashmir/#65a8397e54b9
  13. Panda, A. (2020, June 17). A Skirmish in Galwan Valley: India and China’s Deadliest Clash in More than 50 Years. Retrieved July 6, 2020, from The Diplomat: https://thediplomat.com/2020/06/a-skirmish-in-galwan-valley-india-and-chinas-deadliest-clash-in-more-than-50-years/
  14. Senthikumar, K. (2019, September). Doklam stand-off 2017: A Geopolitical Rivalry between India, China and Bhutan. Adalya , 8(9):1251-1265. Retrieved July 11, 2020, from https://www.researchgate.net/publication/336148220_Doklam_Stand-off_2017_A_Geopolitical_rivalry_between
  15. Shukla, A. (2020, June 8). China has captured 60 sq km of Indian land. Retrieved July 6, 2020, from reddiff.com: https://www.rediff.com/news/special/china-has-captured-60-sq-km-of-indian-land/20200608.htm